Een deel van de foto's in het Bouwverslag van deze maand zijn afkomstig uit november, maar helaas waren ze niet tijdig genoeg beschikbaar om in het verslag van die maand te worden opgenomen. Alsnog, dus!

Het begon met een stukje straat met een paar auto's erop. Daarna ontstonden gevels van de gebouwen die langs die straat staan. Gevels in verschillende vormen, zoals we die kennen uit de Amsterdamse binnenstad. Die gevels kregen kleur, reliëf, soms een naam, kozijnen in de voor de ramen uitgespaarde gaten én 'gordijntjes' achter de ramen.

Langzaam groeide zo een karakteristiek stukje Amsterdam. Het pand waar het om gaat is bij velen zeer bekend (en niet alleen om de kleurrijke gevel): coffeeshop 'De Bulldog' aan de Oudezijds Voorburgwal nr. 90.

Deze shop (niet voor niet geadverteerd als 'De eerste van Amsterdam') was de start van wat tegenwoordig het beste een 'concern' genoemd kan worden: er kwamen alleen in Amsterdam al vier coffeeshops bij, maar ook drie bars, een hotel én drie zogenoemde 'brand stores'. Daarnaast zijn er nog social clubs in Barcelona en op Ibiza, bars in Rome en in Vernon (Canada) en in die laatste plaats ook nog twee hotels. O ja, ze hebben ook nog een webshop…

Bij de bouw van dit diorama is gebruik gemaakt van onderdelen uit allerlei bouw-pakketten, maar het merendeel van de gevels is gesneden uit hard karton. Door met meerdere lagen te werken bracht de modelbouwer diepte aan in de gevels, een methode die ons modelbouwatelier ook al jaren toepast.

De daken zijn ook afkomstig uit bouwpakketten, maar zijn stuk voor stuk passend gemaakt. Vooral de opvallende voorgevel van het pand is een 'eyecatcher', zowel in het echt als in dit diorama dat te zijner tijd zijn plek gaat krijgen in het Miniatuur Museum Amsterdam.

Ons modelbouwatelier heeft al twee mooie maquettes gebouwd van voetbal-stadions. Die zijn te bewonderen in onze miniatuurwereld: De Kuip van Feyenoord en het Sparta-Kasteel (van dat laatste stadion hebben we zelfs twee exemplaren gebouwd: er staat ook een maquette in het Sparta-stadion zelf).

Deze afbeeldingen tonen de maquette in aanbouw van een andere bekende voetbaltempel: de Johan Cruijff ArenA. Tot 2018 droeg het stadion de naam 'Amsterdam ArenA'. Het is een multifunctioneel stadion op bijna 200 meter ten westen van Station Amsterdam Bijlmer ArenA.

De Johan Cruijff ArenA is met 56.120 plaatsen het grootste voetbalstadion van Nederland. Voor muziekconcerten is de maximale capaciteit zelfs 71.000 bezoekers. Met een helling van 37 graden zijn de tribunes de op drie na steilste van Europa.

Architect Rob Schuurman ontwierp het stadion samen met co-architect Sjoerd Soeters van architectenbureau PPHP. Het ontwerp heeft het aanzien van een vliegende schotel, vooral bij kunstlicht. De trappenhuizen zijn diagonaal met elkaar verbonden, een associatie met veters in voetbalschoenen. Opmerkelijk voor een project van deze omvang: het werd binnen de begroting opgeleverd!

De Johan Cruijff ArenA heeft een dak dat kan worden dichtgeschoven bij slecht weer. Dit dak bestaat uit twee delen van elk 37 bij 120 meter en weegt 520 ton. Het kan in 18 minuten worden geopend of gesloten. Het GelreDome in Arnhem is het enige andere stadion in Nederland waarvan het dak kan worden gesloten.

Voor de bouw van de maquette zijn er heel wat losse onderdelen door de 3D-printer geprint. De basis van de diverse tribunedelen is steeds uit één stuk gemaakt, maar dat geldt niet voor al die losse stoeltjes!

Op de afbeelding hierboven lijkt het alsof er een compleet stadion wordt gebouwd. Dat is niet zo: het rechter gedeelte is de tweede ring, die bovenop het deel links gemonteerd gaat worden. Om een goede indruk van het stadion te kunnen krijgen en de binnenkant ook vanaf de 'begane grond' te kunnen zien, blijft één tribunedeel langs de lange zijde van het veld achterwege.

Met een schaal van 1:100 is dit een forse maquette geworden: alleen het veld is al ruim één meter lang! We hebben een kort filmpje op YouTube geplaatst waarin een rondje om de maquette wordt afgelegd.

Over naar een actie in onze eigen miniatuurwereld. Op de afbeelding hierboven staat een wissel, al zult u hem niet direct als zodanig herkennen… Het gaat om een wissel van ons Car System, waarmee de vrachtauto's en autobussen over de diverse wegen rondrijden. Die kunnen op allerlei plekken van richting veranderen op basis van commando's die door de centrale worden verstuurd – mits er op zo'n plek een wissel in het wegdek is ingebouwd!

Het wissel dient ter vervanging van een defect geraakt exemplaar in de buurt van de ingang van de Maastunnel. Als eerste dient 'ondergronds' te worden uitgezocht welke draadjes nu precies voor de aansturing zorgen. Nadat die zijn geïdentificeerd, kunnen ze worden losgemaakt en kan het oude wissel worden verwijderd.

Voor de inbouw van het nieuwe wissel moet het wegdek open. Dat heeft in onze miniatuurwereld minder impact dan in de echte wereld, al blijkt ons wegdek even weerbarstig als het asfalt buiten: het 'straatpapier' zit zo vast dat het niet een-twee-drie te verwijderen is! Zelfs met een scherp mes is er niet doorheen te komen…

Dus onze toevlucht gezocht tot een steviger aanpak: een boortol met een gaten-zaag, die rigoureus in het wegdek wordt gezet.

Nadat het wissel is geplaatst, moet alleen het gat nog worden dichtgemaakt ("We plakken er gewoon een pleistertje op!") en moet het geheel, nadat is gecontroleerd of alles werkt zoals we willen, nog in de juiste 'wegdekkleuren' worden geschilderd.

Daarna de uit voorzorg even weggehaalde lichtmasten weer terugplaatsen en aan-sluiten en dan hebben we weer een goed functionerend wissel in het vrachtauto-traject. Klus geklaard (en de vrachtauto is er inderdaad even in 'gefotoshopt'…)!

Terug naar Amsterdam en het Miniatuur Museum. Bovenstaande afbeelding toont een ontwerptekening van een van de vele ikonen uit de hoofdstad: de Magere Brug. Een zomerse afbeelding toont hem in volle glorie.

Hier een kleine selectie uit de zeer vele foto's die we hebben gemaakt van het bouwproces van de maquette van deze brug.

De hele maquette wordt gebouwd op een houten kist. Aan de binnenkant daarvan is een ogenschijnlijk chaotische verzameling van elektronische componenten te zien, allemaal bedoeld om de zeer vele ledlampjes op de brug op de juiste manier te kunnen aan- en weer uitschakelen.

In nog meer huisjes van de maquette 'Amsterdam in het jaar 1275' zijn ledlampjes ingebouwd als simulatie van de olielampen voor de verlichting en open haarden voor de verwarming en voor het bereiden van maaltijden.

De maquette van de Dam in 1675 krijgt ook steeds meer 'karakter'. De huizen hebben zo hier en daar al een weathering ondergaan en er komen ook hoe langer hoe meer figuren uit die tijd bij, zoals deze vrachtrijder die met zijn door twee paarden getrokken kar een aantal zakken meel komt afleveren. Hij lijkt te zoeken waar hij precies moet zijn, maar dat komt misschien omdat er nog geen naam-borden aan de gevels hangen…

Dit is de ontwerptekening van het diorama 'Het oude Stadhuis van Amsterdam', dat hiernaast te zien is op een schilderij van Jacob van der Ulft uit 1653. Het complex, dat op het eerste gezicht een nogal samengeraapte indruk maakt, is op diverse momenten in de tijd ontstaan, verbouwd, gesloopt en herbouwd. Het werd in 1652 door een uitslaande brand vrijwel volledig verwoest.

Het gebouw rechts (het lichtgekleurde op het schilderij) is het eerste dat de naam 'Stadhuis' mocht dragen. Het dateert uit de tijd rond 1390, toen het verrees op een stuk grond dat was gekocht van het naastgelegen Heilige Geestgasthuis. Daarvan is links op het schilderij het torentje nog te zien. Het nieuwe stadhuis werd de plek waar het stadsbestuur een permanent onderkomen kreeg en was een aanzienlijk representatievere huisvesting dan waar men tot die tijd bijeen was gekomen.

In 1421 en 1452 had de stad te lijden van grote branden. Het inmiddels met een toren en een gebouw met een galerij uitgebreide stadhuis werd daar ook door geraakt, maar weer hersteld, wat weer een gelegenheid was om het een en ander aan te passen en uit te breiden. De toren had oorspronkelijk een spits, maar die werd in 1615 gesloopt wegens bouwvalligheid.

Omdat men in 1652 al een tijdje bezig was met de bouw van een nieuw stadhuis (het huidige Paleis op de Dam), leverde de brand en de daarop volgende sloop van het afgebrande oude stadhuis extra bouwruimte op. In beschrijvingen uit die tijd blijkt dat men de nodige moeite had om stadspapieren, documenten en andere bezittingen uit de vlammen te redden. Behulpzame burgers hadden kennelijk meer belangstelling voor de munten in de kluis van de inpandige Wisselbank…

Hieronder de maquette (waar nog het een en ander aan schildering en weathering moet gebeuren) links naast die van Coffeeshop De Bulldog.

Tot besluit nog een paar opnames van treinen die in onze miniatuurwereld rond-rijden, zoals de mooie ICE en de Fyra, gefotografeerd bij 'invallende avond'.

Bij dat rondrijden gebeuren wel eens ongelukken. Zo kreeg diezelfde Fyra het aan de stok met een NS-locomotief uit de 186-serie. Het duurde even voordat de machinisten uit hun benarde positie waren bevrijd…

Ook met historisch materieel gaat het wel eens mis: de machinist van deze 'Blokkendoos' (een exemplaar van de serie Materieel '24) kon niet kiezen tussen 'rechtdoor' en 'afslaan' en ramde toen maar een seinpaal. Hij bleef er wel heel stoïcijns onder!

Die Fyra had zijn dag niet, want later liep hij zonder duidelijke oorzaak uit de rails…

Een door een Railion-loc getrokken poetswagen maakte het helemaal bont, zoals u hiernaast kunt zien, maar met de mooie DD-AR hieronder is gelukkig niets mis – al zal de reiziger die net niet meer kon instappen daar anders over denken!