Wat er in september 2025 in de bouwhal van Miniworld Rotterdam gebeurde: Vondelpark, Krakersrellen Weteringschans, Amsterdam 1275, De Dam in 1675.
De kenners onder u hebben waarschijnlijk algezien wat er op de afbeelding hierboven aan het gebeuren is: de maquette van het Vondelpark wordt voorzien van gras en andere begroeiing. Dat dat strooien ook een gezellige ‘groepsactiviteit’ kan zijn, ziet u hier…
Die andere begroeiing bestaat vooral uit struiken en bomen en vooral het plaatsen van die laatste is een complexe zaak. Bij het maken van een maquette van bijvoor-beeld een woongebouw is het zaak om dat zo goed mogelijk te laten lijken op het origineel. Het is onze eer als professioneel maquettebouwer te na om op het gebied van bomen minder zorgvuldig te zijn en dus hebben we met Google Maps en een gedetailleerde plattegrond van het echte Vondelpark de daar staande bomen ‘in kaart gebracht’.
Vervolgens hebben we uit onze grote bomen-op-schaal-voorraad voor elke originele boom de juiste miniatuurversie gekozen en als die er niet bijzat, hebben we er eentje genomen die qua soort, kleur, vorm en hoogte zo goed mogelijk overeenkwam…
Een volgend aandachtspunt is de verlichting. Langs de wandel- en fietspaden staat in het echte Vondelpark een menigte aan lantarenpalen en dus moest een van onze elektronica-experts eraan geloven.
We beschikten over een ruime voorraad lantarenpalen die goed matchten met de Vondelpark-exemplaren, maar wél een nadeel hadden: ze waren op schaal H0 en de maquette heeft een schaal van 1:160! Dat de kap met het lampje erin wat te groot is, valt niet echt op, maar de palen waren duidelijk te lang. Er zat niets anders op dan ze te gaan inkorten.
Om dat te kunnen doen, moeten eerst het kapje en de mastvoet van de paal worden losgemaakt. Dan merk je dat er soms lijm in de paal is terechtgekomen, waardoor de draadjes vastzitten… Om dat weer los te krijgen heb je echt wel wat geduld nodig!
Omdat je wilt dat alle lantarenpalen dezelfde lengte krijgen, is het handig om een mal te maken. Waar een oud stukje hout en een vingerhoed al niet goed voor zijn…
Met een dun zaagje op de Dremel kun je dan de paal op de juiste lengte afzagen, maar omdat er dan altijd een kans op bramen is en die dunne elektriciteitsdraadjes er weer doorheen moeten, is de volgende stap het ontbramen met een klein metaalboortje.
Daarna de draden er weer doorheen halen en het kapje en de mastvoet weer vastlijmen. Helemaal rechts is de ingekorte lantarenpaal te zien.
Onze elektronica-expert heeft vervolgens een weerstandje aan een van beide draadjes gesoldeerd en ter bescherming van dit kwetsbare stukje een krimpkousje aangebracht.
Als je stevig doorwekt, doe je zo’n zeven tot acht minuten over de aanpassing van één zo’n lantarenpaaltje. De Vondelpark-maquette telt er 90!
Aan de onderkant moeten al die draden natuurlijk ook netjes en ‘transport-bestendig’ worden aangesloten op het elektriciteitsnet van de maquette. Aan de andere kant houden we scherp in de gaten of alles wel vast blijft zitten.
De collega’s die zich hebben beziggehouden met de gebouwen die in het Vondel-park moeten worden geplaatst, hebben in de tussentijd ook niet stilgezeten. Hier-onder is te zien hoe het Openluchttheater er in het klein uitziet.
Voor de beeldvorming hebben we alvast wat bezoekers op de tribunes geplaatst. Dat worden er waarschijnlijk nog wel wat meer…
Ook in de diverse onderdelen van dit Openluchttheater en in de andere gebouwen in het Vondelpark komt verlichting. Dat is goed te zien in de afbeelding van het Muziektentje, dat op zichzelf al een mooi staaltje miniatuurbouw is. Dat lampje bovenin maakt het af!
Rond het Vondelmonument komen mini-ledspotjes die ervoor zorgen dat het beeld van Joost ook in het donker goed zichtbaar is.
Hieronder een overzichtsfoto van hoe de maquette er nu uitziet met een deel van de verlichting brandend. Het Theehuis en de gebouwen op de hoeken die we in het vorige Bouwverslag lieten zien, moeten nog geplaats worden en de verlichting daarvan nog worden aangesloten. Nog een aardige klus is de afwerking van de oevers van de vijver, voordat we het ‘water’ (in de vorm van transparante epoxyhars) kunnen gaan uitgieten, maar we zijn al een heel eind! Binnen afzienbare tijd gaat deze maquette op transport naar het Miniatuur Museum Amsterdam.
Het werk aan de maquette van de Krakersrellen aan de Weteringschans vordert ook gestaag. De (nu nog wat statische) scène op de afbeelding hierboven laat zien hoe je met een vaste hand, wat verf in verschillende kleuren en een oud schaal-model een realistische miniatuurkopie kunt maken van een tram van het Gemeentelijk Vervoers Bedrijf die een aanval met molotovcocktails te verduren heeft gekregen.
Op diverse plaatsen is zwaar materieel neergezet waarmee ME’ers en leden van andere overheidsdiensten straks op de daken kunnen worden neergezet. Een filmpje uit die tijd laat ook zien dat er een drietal politiemensen in een puincontainer omhoog werd gehezen om van bovenaf een waterkanon tegen de bezetters te kunnen inzetten.
De door de krakers opgeworpen barricade heeft zijn langste tijd gehad: met een tank worden de opgeworpen en neergegooide spullen uit elkaar geschoven. Handig dat er een tramlijn aanwezig is in de Weteringschans: daarover kan die tank nu een aantal centimeters vooruit en achteruit rijden!
Natuurlijk is een bijzonder aspect van die uitermate gewelddadige periode in het verleden van Amsterdam niet vergeten: bij de uiteindelijke inname van het pand ‘Grote Wetering’ op 2 december 1980 meende politiecommandant Gert van Beek de spanning een beetje uit de lucht te kunnen halen door zich in Sinterklaas-kostuum en vergezeld van een als Zwarte Piet verklede collega mee naar het dak te laten hijsen. De krakers waren niet van deze ‘grap’ gediend: “Eerst kogels en dan pepernoten?!” was een van de opmerkingen die verslaggevers konden noteren.
Zo kwam het tot een veldslag op de Weteringschans en omgeving, waarbij de getergde politie bijzonder hard optrad. De ‘ME-Sint’ bleek niet te zijn geslaagd in zijn deëscalatiepoging; de krakers in de Grote Wetering boden overigens geen verzet bij hun definitieve aftocht.
In het vorige Bouwverslag lieten we het eerste experimentele schuurtje zien dat onze modelbouwer had gemaakt voor de maquette ‘Amsterdam in het jaar 1275’. Daar zijn er nog een paar op gevolgd, allemaal met zorg, een scherp oog en een vaste hand digitaal ontworpen, uit karton gesneden op de lasersnijmachine en vervolgens geassembleerd. We zoeken hier echt de grenzen op van wat onze lasersnijmachine aankan: de details van de schuren worden gesneden uit karton van 0,9 mm dik! Resultaat: superkleine details in de gevels.
Die paar prototypes hebben na beoordeling en accordering door de ‘bevoegde instanties’ inmiddels al heel wat gezelschap gekregen. Onze lasersnijder had het er maar druk mee. Maar, als je een natuurgetrouwe maquette wilt maken van het dorpje dat 750 jaar geleden ontstond bij die dam in het riviertje – voor zover we dat kunnen reproduceren, natuurlijk - heb je heel wat van dit soort bouwseld nodig! Dus heeft de lasersnijmachine heel wat platen karton versneden en tientallen kozijnen, vakwerkbalken, geveldelen, daken en wat er nog meer nodig is geproduceerd.
De voor-, achter- en zijgevels bestaan allemaal uit drie lagen karton. Alle gelaserde onderdelen krijgen eerst een kleurtje (of een paar kleurtjes) in de spuitcabine en daarna lijmen we volgens onze beproefde methode kozijnen en balken op de muren. Dat geeft dat mooie driedimensionale effect.
Daarna gaan we de diverse onderdelen assembleren tot gebouwtjes. Elk dak (dat natuurlijk ‘plat’ uit de snijmachine komt) moet met de hand worden omgevouwen tot de twee delen de juiste hoek hebben. De daken werden indertijd bedekt met riet. Dat maken we na door een paar dunne lagen fijn zand op de daken te lijmen, die na het drogen in de spuitcabine de juiste kleur krijgen.
Zoals aan de afmetingen van de daken op de afbeelding te zien is, komen er ook nog smallere en minder diepe huizen en gebouwen bij, in diverse maten. Al met al een indrukwekkende hoeveelheid bouwsels, waarvan er al enkele klaarstaan om te worden geweatherd. Zo ‘clean’ zagen de hutten en schuren er in die tijd niet uit, tenslotte…
Hier ziet u een digitale tekening van een van de highlights van wat de maquette ‘De Dam in 1675’ moet gaan worden: de Nieuwe Kerk. Een onmogelijk complex bouw-werk, dat we desondanks in heel kleine details namaken.
Deze afbeeldingen laten zien wat voor een puzzel er ligt voor onze maquettebouwer en ook hoe in enkele dagen tijd de contouren van de maquette al heel aardig duidelijk worden! Daarbij ook een 3D-visualisatie; zo moet het gebouw er uiteindelijk uit gaan zien – al zal ook hier beslist nog een weathering-actie nodig zijn om het ‘Plastic bouwdoos’-achtige uiterlijk een stuk levensechter te maken.
De bouw van de maquette van de Nieuwe Kerk is evenals die van het Paleis uitbesteed aan een externe partij. Alle andere gebouwen die op en rond de Dam komen te staan, zijn afkomstig uit ons eigen modelbouwatelier. Op de afbeelding hiernaast is een van onze stagiairs bezig met de gevel van zo’n gebouw.
Een ander mooi voorbeeld is de Waag, die in de jaren rond 1675 als oudste Waaggebouw van Nederland op de Dam stond, schuin voor het Oude Stadhuis van Amsterdam en zijn latere opvolger, het huidige Koninklijk Paleis. Het betreft een heel ander gebouw dan het nu als ‘de Waag’ bekend staande gebouw op de Nieuwmarkt: dat is de voormalige Sint Antoniespoort.
Wikipedia vermeldt: “Dit kubusvormige gebouwtje van twee bouwlagen bezat aan de ingangszijde een grote dubbele trap die naar de bovenverdieping voerde, en werd door een hoog schilddak afgesloten, waarvan het silhouet door tal van dakkapellen en hoge schoorstenen werd verlevendigd. Gelijkvloers gaven zeven deuren van alle zijden toegang tot de weegruimte, twee per zijde, behalve aan de voorkant waar zich in het midden onder het bordes van de trap slechts één ingang bevond. Op de bovenverdieping was in diverse vertrekken de stedelijke wacht ondergebracht; de dakzolder werd deels als wapenopslag gebruikt.”
Gewoon omdat het zo’n mooie maquette is nog een paar afbeeldingen van het Paleis. Zoals gemeld ook gebouwd door een externe partij; in het vorige Bouw-verslag hebben we laten zien hoe hij stevig ingepakt bij Miniworld Rotterdam aan het Weena werd afgeleverd.
Veel kleiner wordt de maquette van het Anne Frank Huis. Van die 1:12-maquette (zeg maar ‘poppenhuis-schaal’) bouwen wij de gevel en het huis zelf. De meubeltjes komen uit de vaardige haden van een externe partij, die ze precies namaakt naar het voorbeeld van echte meubelen. Die staan in de kamers van het Anne Frank-museum in New York, waar een op ware grootte nagebouwde reconstructie staat van het Achterhuis, ingericht in de stijl van de onderduikperiode. In het Anne Frank Huis in Amsterdam zijn de te bezoeken ruimtes leeg.
In de expositie in New York zijn meer dan 100 originele stukken uit de collectie van de Anne Frank Stichting te zien. Ook ligt er een waarheidsgetrouwe replica van het eerste, roodgeruite dagboek van Anne Frank; het origineel daarvan is in Amsterdam gebleven.
In de nieuwsbrief van september hebben we iets verteld over wat er zoal aan maquettes in het Miniatuur Musem Amsterdam opgesteld gaat worden. Daaronder bevindt zich ook een tiental diorama’s op A3- en A4-formaat. Eén daarvan heet ‘Torens van Amsterdam’ en ook aan de onderdelen daarvan wordt al druk gewerkt.
Inspiratie voor dit diorama vonden we in de afbeelding hiernaast. Niet toevallig zijn vrijwel alle Amsterdamse (kerk)torens ontworpen door Hendrick de Keyser (1565- 1621), de stadsbouwmeester van Amsterdam. Op de afbeelding staan van links naar rechts de Haringpakkerstoren (1606), de Jan Roodenpoortstoren (1616), de Zuider-toren (1614), de Westertoren (1638), de Oudekerkstoren (1565 en de enige van deze zeven die niet door De Keyser werd gebouwd), de Montelbaanstoren (1606) en de Munttoren (1620). De jaartallen geven het jaar aan waarin de bouw van de betreffende toren klaar was.
Van deze werden de Haringpakkerstoren en de Jan Roodenpoortstoren in het begin van de negentiende eeuw afgebroken. De overige staan er nog steeds en zijn een onlosmakelijk onderdeel van de Amsterdamse skyline.
Alle torens bouwen we volgens het bekende proces: via digitaal gemaakte tekeningen de 3D-printer aansturen en de daarmee geprinte onderdelen assembleren, schilderen en weatheren. Snel verteld, maar u begrijpt dat het een arbeidsintensieve en dus langzaam verlopende klus is. Het resultaat liegt er niet om – en dat is waar het om gaat!
Tot slot nog een item dat níet op Amsterdam betrekking heeft (u snapt wel waar onze focus ligt, deze maanden…).
Helemaal achterin de miniatuurwereld, tegenover het modelbouwatelier, liggen de gebouwen en de bakken van de Rotterdamse Manège, bekend van het jaarlijkse CHIO Rotterdam, het enige Nederlandse hippische vijf sterren-topsportevenement. Aan de andere kant van de weg langs het manegeterrein ligt ook een klein vlieg-veldje, ‘Miniworld Rotterdam Airport’ geheten. Het is u misschien nog nooit opgevallen!
U zult dan ook niet weten dat hier een (Rotterdamse?) eigenschap, namelijk eigen-wijsheid, zichtbaar wordt in de persoon van de RET-buschauffeur die op de weg langs het vliegveld rijdt. Die wordt namelijk bij elke passage geflitst door een flitspaal, wat hem (of de RET?) intussen al een fors bedrag aan verkeersboetes moet hebben opgeleverd…
Zie de afbeelding hieronder, een still uit een kort filmpje dat we hebben geüpload naar YouTube. Wilt u het zien? Klik hier!
