Bouwverslagen 2021

Interieur Stadhuis Coolsingel

12 bouwverslagen uit 2021 van Miniworld Rotterdam, per maand: Interieur Stadhuis Coolsingel, Gladstone Pottery Museum, Maquettes Fort Kijkduin.

Alle bouwverslagen van 2021 uit het atelier van Miniworld Rotterdam op één pagina, per maand. Zo zie je hoe de miniatuurwereld in 2021 groeide.

Januari 2021

Interieur Stadhuis Coolsingel

Als u direct kunt zeggen wat u hier ziet, bent u een kenner! Dit is een deel van het nieuwe interieur van het Rotterdamse Stadhuis aan de Coolsingel. De buitenkant daarvan is ontegenzeggelijk een voorbeeld van de vaardigheden van ons modelbouwatelier, maar de binnenkant was ‘nogal kaal’: geen interieur en maar hier en daar een lampje.

Eén van onze maquettebouwers nam de klus aan om daar iets aan te doen. Hij bedacht en maakte een set van kartonnen dozen, precies op maat om samen het gehele gebouw te kunnen vullen.

In die dozen maakte hij vakken, ook van karton, die de diverse kamers, gangen, vergaderzalen, overlopen en trappenhuizen vormen.

Elk van die vakken werd vervolgens ingericht met meubels, kasten met ordners, stoelen, een wandklok hier en daar, beeldschermen op bureaus, kortom, alles wat nodig is om het gebouw een ‘bewoonde’ indruk te laten geven.

In een aantal van die vakken legde hij ook LED-verlichting aan, die per ‘kamer’ onafhankelijk aan- en uitgeschakeld kan worden. Ook onze mini-ambtenaren gaan niet altijd op exact hetzelfde moment aan het werk of naar huis, tenslotte…

De foto hier rechts onder laat zien hoe een in een vak geplakte foto bedrieglijk echt het interieur van de grote hal weergeeft!

In de ruimtes zijn diverse grappige scenes ingebouwd, zoals de wachtrij bij het kantoor van de burgemeester, onze directeur Marc die een presentatie geeft over hoe vreemd het is dat Miniworld geen subsidie krijgt, de burgemeester zelf die zich ergert aan een meegebrachte hond, de ‘posters’ van onze koning en de premier, een trouwerij in de trouwzaal.

Als de dozen klaar zijn, lijmt onze collega ze stuk voor stuk in de maquette van het gebouw en leidt de bedrading van de verlichting naar buiten, zodat het Stadhuis na terugplaatsing aan de mini-Coolsingel weer op het Miniworld-elektriciteitsnet kan worden aangesloten. Een geslaagde poging om het realiteitsgehalte van ‘Miniworld by night’ te verhogen!

Op het spooremplacement van het Schotse Glenfinnan Station staan bij het stationsgebouw (zie het vorige bouwverslag) nog meer gebouwen en gebouwtjes. Het seinhuis bijvoorbeeld, waarin de wisselwachter seinen en wissels kon bedienen. Nu deel van het museum, dus staan er op onze maquette mini-bezoekers te kijken.

Op het perron aan het spoor dat tegenover het stationsgebouw ligt, moeten ook reizigers kunnen instappen. Dus is het logisch dat daar een wachtruimte staat. Net als die van het seinhuis (dat op de foto rechts een dak heeft gekregen) zijn de onderdelen hiervan door de lasersnijder uit karton uitgesneden, aan elkaar gelijmd, van profiel voorzien, geschilderd en ‘geweatherd’. Vakwerk!

Onze treinspecialisten zijn niet voor een kleintje vervaard. Als een bepaald type locomotief niet te verkrijgen is, maken ze hem gewoon zelf! Gebruik makend van de onderdelen van een Roco-locomotief (de zesassige ‘Ludmilla’, een van oorsprong Russische loc die als ‘Baureihe 232’ in de voormalige DDR werd ingevoerd) hebben ze een fraaie kopie van een British Rail intercity-treinstel van het type 125 gemaakt. Op de foto hieronder staat de ‘donor’ rechtsboven.

De omgebouwde loc krijgt zijn stroom niet alleen van de eigen stroomafnemer, maar via de rode en de zwarte draad ook vanuit het rijtuig direct erachter.

Om te voorkomen dat rijtuigen ontsporen op wissels, wordt er een stukje buigzaam lood gemonteerd boven de draaistellen. Samen met het originele stukje lood midden op de wagenbodem brengen ze het totale rijtuiggewicht op 150 gram. Hieronder het eindresultaat. Is het geen plaatje?

We doen een hoop zelf in de miniatuurwereld en draaien voor de meeste klussen onze hand niet om, maar als er oude hemelwaterleidingbuizen van het plafond van de miniatuurwereld moeten worden verwijderd, roepen we toch liever de assistentie van een professionele loodgieter in.

Maar hoe laten we die aan het werk gaan, en – nog belangrijker – hoe zorgen we ervoor dat onze maquettes deze werkzaamheden onbeschadigd kunnen overleven?

Wel, eerst plaatsen we over de maquettes in het ‘crisisgebied’ een stevige laag plastic om het meeste stof en gruis op te vangen en daarna bouwen we ‘gewoon’ een complete stelling boven het geheel!

Dat begint met het plaatsen van stutten op die plekken die daarvoor geschikt zijn. Dankzij de gedetailleerde bouwtekeningen (en jarenlange ervaring bij opbouw, schoonmaak en onderhoud) kennen we de exacte ligging daarvan heel goed.

Dan volgt het uitdenken, uitmeten, tekenen en op maat zagen van balken en stukken plaatmateriaal, die vervolgens voorzichtig op de juiste plek worden geplaatst en muurvast geschroefd.

De foto’s hieronder tonen het resultaat. Een heel klein voordeel van die gigantisch nadelige coronacrisis: er is geen bezoeker die zich eraan kan storen.

Nu maar hopen dat de loodgieter zich bij zijn werk niet vergist en steun zoekt bij onze miniatuurversie van de Erasmusbrug!

“De gebouwen die je maakt met van die bouwpakketten zien er vaak nogal ‘plastic-achtig’, fantasieloos en doods uit”, zegt een van onze maquettebouwers. Hij vindt het een uitdaging om het eindproduct van zo’n bouwproces er juist zo ‘echt’ mogelijk uit te laten zien. Met diverse verouderings- en verweringstechnieken maakt hij druip- en vochtsporen en algenaanslag op muren, zorgt hij voor afbladderende verf op raam- en deurkozijnen en maakt soms bewust dingen een beetje kapot “omdat dat in het echte leven nu eenmaal ook gebeurt!”

Niet alleen met een nieuwe bouwdoos, ook met een oude maquette doe je hem veel plezier. “Zo’n bouwsel uit elkaar halen is een uitdaging. Die plasticlijm werkt in het algemeen erg goed, dus delen losmaken van elkaar is best een klus!” Het is dan een echte sport om die losgemaakte onderdelen – al dan niet van verschillende gebouwen – weer samen te voegen tot een nieuwe maquette, maar dan wél eentje die er levensecht uitziet.

Het werk in de miniatuurwereld is nooit af. Net zoals we doen met de interieurs van de gebouwen (zoals dat van het Stadhuis van Rotterdam), blijven we ook continu bezig met het mooier en leuker maken van allerlei scenes. Daar doet iedereen aan mee!

Zo loopt er na wat werk opeens een schaapsherder met een kleine kudde langs de spoordijk (die koe is vast uit nieuwsgierigheid meegelopen)…

…zijn de verblijven van onze mini-leeuwen en -tijgers in onze maquette van het roofdierengebouw zoals architect Van Ravesteyn dat indertijd heeft ontworpen, van verse beplanting voorzien en hebben ook de dieren zelf een ‘opfrisbeurt’ gehad…

… maken we kratten vol komkommers, tomaten, prei, witlof, andijvie, bananen en nog veel meer groenten en fruit…

… die uiteindelijk hun plaats krijgen in het verkoopstalletje van een lokale hobby-kweker…

… vernieuwen we de bovenleiding op het hoofdspoor tussen de Calandbrug en het rangeerterrein daar vlakbij, zodat de bovenleidingportalen die er nog wél stonden ook weer ‘functioneel’ zijn…

… blijven de collega’s die de cursus ‘Bomen en struiken maken’ hebben gevolgd druk bezig met het aanvullen van onze voorraad zodat we waar dat dan ook nodig is de bestaande beplanting kunnen aanvullen of vernieuwen.

… en blijven we ons steeds afvragen welke opstelling nu het meeste effect heeft door te experimenteren met de plaatsing van gebouwen, voertuigen, accessoires en niet te vergeten de mini-inwoners van onze miniatuurwereld.

Gelukkig kunnen we bij al die werkzaamheden putten uit een grote voorraad van mini-exemplaren van mensen, dieren, hekken, afdakken, kisten, kratten, gereedschappen en nog veel meer in geschilderde en ongeschilderde staat, zowel nieuw-uit-de-doos als al eerder gebruikt. Zoeken en vinden wat je nodig hebt is soms een uitdagende klus!

Als u de TV-serie ‘Klein maar Fijn’ van SBS6 hebt gevolgd, herkent u bovenstaand tafereel direct: het diorama van Huib Maaskant uit Soest.

Juryleden Dido Geluk en Bobby de Groot hadden er een barre klus aan om uit de drie inzendingen van de finalisten de winnende te kiezen. Huib won met zijn ‘Ode aan de modelbouwer’ de hoofdprijs.

Poppenhuisspecialist Natascha Maks uit Culemborg legde hem met haar uiterst gedetailleerde inkijkje in een woning het vuur na aan de schenen…

… en datzelfde deed Marie-Louise Markhorst uit Arnhem met dit fraaie stilleven (met bedoeld of onbedoeld een verhaal erachter?).

Alle drie de diorama’s en ook de werkstukken die in de voorgaande afleveringen zijn gemaakt, zijn te zijner tijd te bewonderen in Miniworld, zodra we de deuren weer mogen openen – en daar kunnen we eigenlijk niet op wachten!

Stedin, de regionale netwerkbeheerder, heeft zijn wagenpark uitgebreid met nieuwe bussen voor de monteurs. De keus is gevallen op de Ford Transit Connect.

Als gevolg daarvan kreeg ons modelbouwatelier de opdracht om een aantal modelexemplaren te voorzien van de ‘Stedin-looks’, waar onze collega voortvarend aan is begonnen.

Nog een paar plaatjes van de voortgang van de bouw van de 3D-maquette van de gevel van het studentenhuis van Koinoonia, de Rotterdamse studentenvereniging. Het origineel bestaat uit twee herenhuizen van vier verdiepingen en is gelegen aan de Mauritsweg.

De gevels zijn opgebouwd uit meerdere lagen karton, waarvan de basis met de lasersnijmachine is voorzien van uitsparingen voor de ramen.

De omlijstingen van ramen en deuren zijn ook met die snijmachine gemaakt; de ornamenten aan de gevels (zoals dit fraaie van gebeeldhouwde steunen voorziene balkonnetje) komen uit de 3d-printer.

Weer een mooi voorbeeld van de vaardigheden van de mensen van ons modelbouwatelier!

Februari 2021

Gladstone Pottery Museum

Het heeft al eerder in de Bouwverslagen gestaan, maar nu staat het op zijn plek in het Victoriaanse deel van Groot-Brittannië: het Gladstone Pottery Museum.

De ‘omgeving’ moet nog verder worden ingevuld, maar we wilden u deze foto’s van dit fraaie staaltje maquettebouw toch graag even laten zien!

Beloofd in het vorige Bouwverslag: nog een paar voorbeelden van hoe het interieur van het Stadhuis aan de Coolsingel ‘levend’ is gemaakt door er allerlei scènes aan toe te voegen. Dan beginnen we natuurlijk met onze eigen directeur Marc van Buren die een presentatie geeft aan de leden van de Gemeenteraad als onderbouwing van onze verwondering over het feit dat Miniworld Rotterdam (nog steeds) geen Eurocent subsidie krijgt…

De trouwzaal, waar een ambtenaar bezig is om een huwelijk te voltrekken, terwijl op een andere plek in het gebouw een secretaresse letterlijk met de handen in het haar zit omdat haar computer is vastgelopen…

…wat er de reden van is dat in de serverruimte twee technici druk aan het uitzoeken zijn wat er aan de hand zou kunnen zijn.

Weer andere ambtenaren zijn blij dat ze hun oude, vertrouwde ordners en dossiermappen nog niet hebben weggedaan.

De achterste rij van de grote zaal is deels al bezet door mensen die naar een lezing komen, terwijl twee anderen nog veel belangstelling hebben voor de uitgestalde kunstvoorwerpen.

Twee blikken van buiten naar binnen. De inrichting van het interieur en het aanbrengen van natuurgetrouwe verlichting heeft een heleboel toegevoegd dat kan worden bekeken en bewonderd – al weten wij ook niet waarom er ergens in het pand een geestelijke met zijn huisdier naar buiten staat te kijken.

Dit gedeelte van het vernieuwde Stadhuis staat wat dichter bij de bezoeker, zodat de diverse scènes goed bekeken kunnen worden. Ook voor het wat verder weg gelegen deel hebben we plannen. Daarover meer in een volgende Bouwverslag.

Maar dit deel van het vernieuwde Stadhuis staat straks in elk geval te stralen, als het op zijn vertrouwde plek is teruggezet (en als de dag/nacht-cyclus in de miniatuurwereld bepaalt dat het nacht is, natuurlijk).

Dit zijn kanonnen die met onze 3D-printer zijn gemaakt voor twee van drie bestaande maquettes van Fort Kijkduin in Huisduinen (N-H), waarvoor ons modelbouwatelier ook de maquette van de Slag bij Groote Keeten helemaal opnieuw opbouwde. Over die laatste hebt u in vorige Bouwverslagen kunnen lezen.

De foto hiernaast geeft een overzicht van een van die maquettes, die een kleinere schaal heeft (1:250) dan die van De Slag, maar net zo’n mooi stukje werk gaat opleveren.

We moesten 16 bronzen oud-klassieke kanonnen bouwen, 4 x 24 cm geschut op een draaistel, 4 x 12 cm geschut op een draaistel en 4 mortieren. De 16 kanonnen komen op het oude fort, de rest op het latere fort.

De Binnenvaartkrant (voluit het ‘Vakblad voor Rijn- & Binnenvaart, Passagiersvaart, Recreatievaart, Visserij & Dredging’) heeft zijn logo vernieuwd.

Dat heeft wat nauwkeurig priegelwerk voor ons modelbouwatelier tot gevolg, want op diverse plekken in onze miniatuurwereld staan er Binnenvaartkrant-billboards. Ook rijdt er een vrachtwagen van dat bedrijf rond.

We houden de zaak graag up-to-date, dus moest er hier natuurlijk overal een nieuw logo op worden aangebracht.

Ons miniatuur-exemplaar van het Dent Railway Station heeft zijn plek in Groot-Brittannië ingenomen.

Het origineel staat in het plaatsje Dent in South Lakeland, in Cumbria in het Noordwesten van Engeland en ligt aan de spoorlijn tussen Carlisle en Leeds.

De omgeving van het nieuwe station moet nog worden ingericht, maar de kenmerkende ‘old fashion’ lantaarnpalen (die met de 3D-printer zijn gemaakt, van een lampje voorzien en minutieus beschilderd) staan al op de perrons.

De eerste ruwe delen van wat een van de grootste blikvangers van ons Schotland moet worden zijn uitgezaagd en losjes op hun plaats gezet. We hebben het natuurlijk over een van de beroemdste iconen van de Britse treinwereld: het Glenfinnan Viaduct.

De op de laserprinter uitgesneden kartonnen bekledingsdelen worden tegen het houten skelet gelijmd.

De foto rechts geeft u een indruk van hoe het viaduct straks in het omringende landschap aandacht gaat trekken.

De eerste stappen die moeten leiden tot de bouw van de maquette van een ander Schots icoon: Eilean Donan Castle. Hierboven een foto van het origineel, als u even niet meer wist hoe dat er ook alweer uitziet…

Het begint bij een oriëntatieschets van het kasteel (en het gelijknamige eiland waar het op ligt). Hiermee is de uiteindelijk schaal bepaald op 1:110, wat kleiner dan de H0-schaal van 1:87 van al het treinmateriaal. Een dergelijk schaalaanpassing moeten we – helaas – wel vaker toepassen, omdat we anders domweg niet genoeg ruimte hebben voor een bepaald object.

De contouren van het eiland en de basis van het kasteel zijn uitgesneden en -gezaagd uit karton en MDF-plaat.

Op de foto’s rechtsboven en rechts is te zien hoe de niveauverschillen op het eiland en binnen de grenzen van het kasteel zijn bepaald en uitgewerkt.

De basis is klaar. De hoogteverschillen zijn gerealiseerd en de definitieve positie van de gebouwen is uitgemeten en vastgelegd met wat houten plankjes.

Het hoofdgebouw is in ruwe vorm neergezet en op papier dat op de gevels is geplakt, worden de plaatsen van de raampartijen en de gaten in de muren aangegeven. Ook liggen er al wat ‘rotspartijen’.

Daarna wordt die tekening overgebracht op de gevel, zodat de gaten kunnen worden uitgezaagd. De foto hierboven toont de gevel van losse stroken MDF met al wat gemonteerde raampjes. Later wordt de gevel beplakt met steenprofiel-gelaserd schuimboard.

Even over naar de bewegende kant van Miniworld. We hebben in de afgelopen periode een aantal nieuwe Engelse treinen aan de collectie toegevoegd. Die zijn voor het overgrote deel afkomstig uit schenkingen die zijn gedaan aan de Stichting Meemaken in Miniatuur, waarmee Miniworld zeer nauwe banden onderhoudt. Bij die stichting zijn bijvoorbeeld de vrijwilligers aangesloten die in velerlei rollen bij Miniworld Rotterdam actief zijn. De trein hierboven is een BR Intercity 125 in de oceaangroen-gele kleurstelling.

Op de foto rechts staat een ‘Class 47’ diesellocomotief met een aantal Intercity-rijtuigen. Daaronder een ‘Class 101’ dieseltreinstel, die vaak als stoptrein werden ingezet.

De witte kleurstelling is bijzonder, want die is maar kort in gebruik geweest. British Rail besefte al gauw dat de op het dak geplaatste uitlaten van de dieselmotoren het hele treinstel zeer snel een nogal smoezelig uiterlijk gaven.

Twee voorbeelden van verschillende Intercity 125 treinstellen. Hierboven een locomotief in de latere grijs-gele kleurstelling, waarvan men overigens alweer is afgestapt. Deze loc is een ‘vier-asser’ en door onze treinspecialisten zelf gebouwd op basis van een Railion BR 185 van het merk Roco.

Voor de Inter-City 125 locomotief rechts, die draaistellen heeft met elk drie assen (een ‘zes-asser’ dus), geldt dat ook: de bouw van deze laatste is beschreven in het Bouwverslag van de vorige maand.

Een vreemde eend in de bijt? Nee hoor, dit is de Railion ‘Ludmilla’ met een platte wagon en daarachter een poetswagon, om het spoor schoon en storingsvrij te houden. De loc op de foto rechts trekt de nieuwste ‘poetstrein’ over de sporen van Engeland en Wales. Het is een in de kleuren van DB Schenker overgespoten ‘Class 66’. De kenners onder u weten dat sinds 2007 DB Cargo ook actief is in Engeland, waardoor er een aantal ‘Class 66’-locomotieven in Deutsche Bahn-rode kleuren op de Britse rails rondrijden.

Hieronder een ‘Class 66’ dieselloc met een smalspoorlocomotief op een platte wagon.

Tot slot – om te laten zien dat we het verleden niet vergeten – een foto (rechts) van de sneltreinstoomloc van de ‘4000’-klasse van de ‘Great Western Railway’ die met een aantal personenrijtuigen door de Engelse dorpjes rijdt. Er zijn in het Engelse grootbedrijf zeven series van deze locomotief in gebruik geweest, in totaal 73 machines.

Hier een voorbeeld van het feit dat we soms onze toevlucht moeten nemen tot een eigen interpretatie van de werkelijkheid.

Deze foto’s zijn van onze versie van de Maidenhead Railway Bridge, die al is aangekondigd in het Bouwverslag van maart 2020.

De echte brug uit 1839 bestaat uit twee overbruggingen van de Thames in de spoorlijn Londen-Bristol. Daar hebben we echter niet voldoende ruimte voor en dus zijn de twee overbruggingen als losse bruggen naast elkaar gezet.

Ook in een miniatuurwereld gaat er wel eens iets mis. Zo is bij een van de gebouwtjes bij een kopermijn een ongeluk gebeurd: een werknemer is met kruiwagen en al onder een omgewaaide schutting terechtgekomen.

Een van zijn collega’s er van ontzetting bij gaan zitten; op de andere heeft het voorval nog niet veel indruk gemaakt.

In ons autocad-tekenprogramma zijn de gegevens van de Shanklin Cliff Lift geladen. Deze personenlift is te vinden in het plaatsje Shanklin op Isle of Wight, waar hij in 1957 de taak van zijn voorganger (die was gebouwd in 1891) overnam: het vervoeren van mensen van de strandweg naar de panoramaweg op de klip.

Ook in ons Engeland past een maquette van die lift natuurlijk heel goed. De fundamenten staan er al, al eindigt hij bij ons beneden aan de spoorbaan.

Het is een beetje moeilijk te zien (want het is dag, tenslotte), maar er staan allemaal nieuwe straatlantaarns rond het Groothandelsgebouw.

Met een bak vol onderdelen, lantaarnpalen, LED-lampjes, stroomkabels en nog meer trok een van onze medewerkers erop uit om deze klus te klaren. Dan is het handig als je goed de weg weet in die wirwar van snoeren en snoertjes onder de miniatuurwereld!

Maart 2021

Maquettes Fort Kijkduin

De nieuwe maquette die ons modelbouwatelier heeft opgeleverd aan Fort Kijkduin (waarover in vorige Bouwverslagen al is bericht) is onderdeel van een grotere renovatie van het museum in Huisduinen.

In het vorige Bouwverslag schreven we al over de kanonnetjes die we hebben gemaakt voor maquettes in een diorama dat momenteel wordt vernieuwd.

Deze maquettes (in een schaal van 1:250) geven een overzicht van hoe het fort eruit zag in de diverse perioden van zijn bestaan.

Het formaat van de nieuwe kanonnen uit onze 3D-printer is aardig in te schatten aan de hand van de Eurocent op de foto.

Die kanonnen moeten natuurlijk wel een historisch verantwoorde plek krijgen, wat met behulp van de in Fort Kijkduin aanwezige documentatie goed is gelukt.

Een van onze collega’s (die u al vaker in deze kolommen hebt gezien) is in hart en nieren een bouwer van miniaturen. Dat doet hij met heel veel plezier voor onze miniatuurwereld en voor externe opdrachtgevers, maar ook thuis. Eén van zijn specialismen is het bouwen van modellen van oude rijtuigen. Hier ziet u daar een wel héél fraai staaltje van!

Dit is een Utrechtse tentwagen (wagen met een stoffen overkapping), gemaakt in schaal 1:8.

De mate van detaillering van de modellen is werkelijk verbluffend, niet alleen van het rijtuig, maar ook van de ‘Rijtuig- en Wagenmakerij’ die de achtergrond vormt. We mogen u deze details dan ook niet onthouden!

We zijn er trots op te kunnen melden dat we een speciale ‘expositieruimte’ hebben gecreëerd waarin we om de drie maanden (die periode gaat in op de dag dat de deuren weer open gaan voor bezoekers) een ander rijtuigje tentoon gaan stellen.

Een prachtige gelegenheid om deze kunststukjes van dichtbij te bewonderen – als we weer open mogen.

Een andere collega vond de vitrine echter wel erg kaal, zoals hij nu was en ging aan de slag om een mooi stoeptegel-plateau te maken, waarop het rijtuigje nóg beter zou uitkomen… Mét resultaat!

Nog een paar onwaarschijnlijk mooie voorbeelden van de ‘huisvlijt’ van onze collega: naast de wagenmakerij heeft hij onder andere een mini-werkplaats gemaakt.

Op de foto hiernaast en hieronder is de miniatuurversie van zijn eigen kachel te zien. Het vuurtje erin brandt lekker en de vlammen flikkeren zelfs dankzij ledlampjes!

Op de foto rechts ziet u een horizontale boormachine. Deze doet het echt! Let ook op de boortjes achter in het blok. Deze zijn allemaal anders.

Let op de profielschaafjes op de foto hieronder. Ook hiervan is elk exemplaar is anders.

Geduld. Héél veel geduld. Oog voor detail. Een heel vaste hand. Kennis van materialen en gereedschappen. Dat alles moet je in grote mate hebben om een pronkstuk als dit te kunnen maken!

Het trapje dat u hieronder aan de muur ziet hangen is ook in het echt op school ooit gemaakt door onze collega, tijdens handvaardigheid en dat is jaren gebruikt! Ook in miniatuur gaat dit trapje nog jaren mee.

U bent het waarschijnlijk wel met ons eens als we zeggen dat dit het ‘hobby-niveau’ wel heel ver ontstijgt.

Niemand kon 6 jaar geleden voorspellen dat onze toen gelanceerde actie ‘Geef een voorgevel cadeau!’ zo succesvol zou blijken. We hebben al heel wat mooie 3D-gevels uit ons modelbouwatelier tevoorschijn zien komen.

Ook die van Studentensociëteit Koinoonia aan de Mauritsweg in Rotterdam. In het bouwverslag van januari van dit jaar lieten we al de eerste fasen van de bouw ervan zien: de geveldelen die met de lasersnijder uit karton waren uitgesneden.

Maar met die geveldelen alleen ben je er nog lang niet: naast het schilderwerk moeten er raam- en deuromlijstingen komen, gevelornamenten, deuren, raampartijen, balkons, daken (het gebouw heeft twee losse daken, want het bestaat uit twee panden die zijn samengevoegd), vlaggen, opschriften, een markies.

Alles met de foto’s van het origineel bij de hand.

Daarna moeten al die losse onderdelen op een zodanige manier worden samengevoegd dat ze een stevig en coherent geheel vormen. Je doet de opdrachtgever geen plezier als zijn fraaie gevel na een paar weken onderdelen gaat verliezen.

De foto hieronder toont twee gevels; de linker is nog ‘de basis’, de rechter toont de gevel voorzien van pleisterwerk en een ‘metalen’ balkonhek.

Dit lijkt een overzichtsfoto van een deel van de Rotterdamse binnenstad, waarop weinig nieuws is te bespeuren… Of toch? Jazeker!

We ‘gedenken’ deze maand het feit dat het een jaar geleden is dat het coronavirus Nederland en Miniworld Rotterdam in zijn greep kreeg.

Om dat (voorlopig) niet meer te vergeten, kreeg ook de Rotterdamse binnenstad een eigen ‘drive-through’ – GGD-Testlocatie.

Bij ons staat deze op de Wilhelminakade, achter ons Ahoy en vlakbij ons Hotel New York.

Zó moesten ze uiteindelijk worden, al die Ford Transit-busjes die we in opdracht van Stedin van de bedrijfskleuren en – belettering hebben voorzien.

Maar voordat je zover bent, heb je aardig wat zitten stoeien met transfers. En het is heel veel snijden en plakken.

Deze collega droomt momenteel alleen nog maar van Ford Transit-busjes van Stedin.

Maar het is gelukt. Weer een geslaagde opdracht van een tevreden opdrachtgever!

We maken van de periode dat we gesloten zijn maar van de nood een deugd. Niet alleen door de hele miniatuurwereld (weer) goed schoon te maken, maar ook door op allerlei plekken scènes te verfraaien en te verlevendigen.

Zo hebben de tijgers en de leeuwen in onze Diergaarde Blijdorp wat nieuwe struiken (en een vers likje verf!) gekregen…

…en is er nu een plekje om rustig aan het water te genieten van een mooi boek, al moet je daarbij de zwanen wél in de gaten houden!

De zebra’s in de Diergaarde kijken verbaasd naar die nieuwe, kleurig geklede bezoekers!

Dit alles mede dankzij een aantal collega’s die alleen in het weekend aanwezig (kunnen) zijn. Zo zijn onze horeca- en baliemedewerkers sinds de sluiting van Miniworld door corona expert geworden in het maken van bomen en struiken, het creëren en plaatsen van nieuwe scénes en een stukje landschapsbouw.

Dit mooie doorkijkje is een onderdeel van de nieuwe maquette van de KPN Toren, waarover in eerder Bouwverslagen al meer is verteld. Op de foto hierboven staan de twee onderste etages van dit gebouw, waarin op de begane grond de entree met wachtruimte en op de eerste verdieping een restaurant is gevestigd.

Om die ruimtes in te richten hebben we een groot aantal tafeltjes en stoeltjes gemaakt. De tafeltjes zijn met de laserprinter uitgesneden uit karton en de stoeltjes komen uit onze onvolprezen 3D-printer.

Op die stoeltjes komen natuurlijk ook ‘mensen’ te zitten.

In de tussentijd moest er in de miniatuurwereld ruimte worden gemaakt voor de grote maquette, die – net als in het echt! – een plek krijgt aan de voet van de Erasmusbrug.

Daarvoor leggen we net zo gemakkelijk de SS Nieuw Amsterdam even een stukje opzij…

…waar de mini-passagiers aan boord zich overigens niet door lieten afleiden bij hun recreatieve bezigheden…

…en ze trokken zich ook niets aan van het feit dat het Rotterdamse Stadhuis even naast ze in het water werd neergezet…

Dan moet natuurlijk ook de verlichting nog worden aangesloten. Bijvoorbeeld voor het restaurant van de KPN Toren.

En als dat is gebeurd, kan de KPN Toren op zijn plek te worden gezet!

Uiteraard moeten hierbij de bekabeling voor alle lichtjes in het pand eerst door de bodemplaat worden doorgevoerd, zodat we als de maquette eenmaal staat, ónder de vloer de ‘gewone’ verlichting en de ruim 1000 leds die in de gevel zijn verwerkt, op het elektriciteitsnetwerk van Miniworld kunnen aansluiten.

Even het licht uitgedaan om de bewegende beelden op de gevel in al hun pracht te kunnen zien ‘shinen’!

(Daar komt te zijner tijd vast een filmpje van op ons YouTube-kanaal).

Hieronder nog een paar foto’s waarop u kunt zien hoe de nieuwe KPN Toren – nu met de ‘gevelsteun’ gemonteerd - zijn plek in Rotterdams centrum heeft ingenomen, al moet de SS Nieuw Amsterdam nog wel even op haar plek bij Hotel New York worden teruggelegd…

We blijven nog even in de buurt van de KPN-toren. Het is u op de vorige foto’s vast niet opgevallen, maar de inwoners van Miniworld zijn een buitenattractie rijker.

Op de aangewezen plek, tussen het Joods Kindermonument (links ervan) en de Koninginnebrug (waar dat rode fietspad overheen loopt) is een groot schaakspel neergelegd. Ieder inwoner die daar zin in heeft, kan daar een potje schaken…

…en dan maar hopen dat de volgende spelers de stukken wél op de juiste manier neerzetten!

Wat dit schaakspel extra bijzonder maakt, is dat het is gekocht door een van onze bezoekers als cadeau voor haar partner. Zij wilde haar partner inwoner maken van Miniworld en haar man plaatsen bij een schaakspel. Dat hadden wij nog niet en daarom kocht zij naast de poppetjes voor haar partner en haarzelf ook deze mooie scène!

In ons Schotland vordert het werk aan wat een van de ‘eye-catchers’ moet worden, het beroemde Glenfinnan Viaduct, gestaag.

Het houten skelet is nu helemaal beplakt met een bekleding van karton die op de laserprinter is uitgesneden.

Het staat al jaren op zijn plek, direct links na binnenkomst in Groot-Brittannië: het Minack Theatre. Al in Bouwverslagen van 2015 en 2016 hebben we aandacht besteed aan de bouw van dit Zuid-Engelse pareltje.

In de echte wereld staat dat in Porthcurno, een dikke 6 km van Land’s End in Cornwall. Daar ligt het op een klif, hoog boven de Atlantische Oceaan.

Het werd met gebruik van vrijwel alleen handgereedschap aangelegd voor een uitvoering van William Shakespeares ‘A Midsummer Night’s Dream’ door Rowena Cade (1893-1983) en haar arbeiders. Zij was de eigenaar van het stuk grond waarop het theater verrees; boven op de top van de klif ligt haar woning, Minack House.

Ons theater ligt wat lager, maar het is niet minder mooi! Na lang wachten hebben de inwoners van Miniworld het nu eindelijk voor elkaar: de gangpaden en tribunes zijn voorzien van verlichting, zodat het zoeken naar je zitplaats nu een stukje gemakkelijker wordt.

Als deze deuren u voorkomen als liftdeuren, dan heeft u helemaal gelijk. Dit zijn de deuren van de maquette van de Shanklin Cliff Lift, waarover we in het vorige Bouwverslag ook al berichtten.

Was er toen nog sprake van de fundamenten op de plek waar de lift moet komen te staan, nu kunnen we een aardig beeld geven van hoe het eruit gaat zien, als straks de elektriciteitsdraden zijn weggewerkt en de fundamenten van de juiste kleuren en tekeningen zijn voorzien.

Om de Shanklin Cliff lift te bouwen is vooral gebruik gemaakt van gelasered karton en VIVAK (soort plastic) voor de beglazing. Voor sommige onderdelen, bijvoorbeeld de blokjes aan de buitenkant van de lift, is de 3D laser gebruikt.

Weer een mooie toevoeging aan Groot-Brittannië in miniatuur!

April 2021

De Klerk Werkendam Werkschip Linge

Voor De Klerk in Werkendam hebben we al eerder modellen mogen maken van schepen uit de vloot van dit bedrijf: het heischip ‘Westerschelde’ en het kraanschip ‘Volkerak’. In het bouwverslag van januari 2018 zijn details van de bouw van die schepen te zien, terwijl de plaatsing en onthulling in het bouwverslag van mei 2018 staan.

Werkschip ‘Linge’ maakt het trio vol. Op basis van foto’s en werktekeningen heeft ons modelbouwatelier de bovenbouw gemaakt. Daarvoor is gebruik gemaakt van polystyreen, mdf en karton.

De onderdelen van de cabine zijn met ons AutoCad-programma ingetekend en op de lasersnijder uitgesneden.

Die grotere, ‘rechttoe-rechtaan’ onderdelen maak je natuurlijk ook niet zo een-twee-drie, maar wat de meeste tijd (en nauwkeurigheid) vraagt is het maken van de railings: in paaltjes van één centimeter lang een miniem gaatje boren en daar dan vervolgens een draad doorheen halen, dát kost tijd!

Het echte werkschip ‘Linge’ heeft een lengte van 35 meter, is ruim 6 meter breed en heeft een diepgang van maximaal 1,4 meter. Het heeft een kraaninrichting aan boord (die op ons model nog ‘in aanbouw’ is…) en er is verblijfs- en slaapaccommodatie voor twee personen.

Op de foto’s hieronder kunt u origineel en model met elkaar vergelijken. Binnenkort vieren we de ‘tewaterlating’ van onze ‘Linge’!

De allereerste fase van een nieuwe opdracht van een externe opdrachtgever: een maquette op een grondplaat van 30 x 30 cm van een moderne villa die staat aan de Glazoenowlaan in Rotterdam.

Toen de huidige eigenaar de villa kocht, was die spaarzaam voorzien van isolatie en nog redelijk in de originele staat, wat voor een pand dat is gebouwd in 1958 best bijzonder mag heten. Het is een ontwerp van de Rotterdamse architecten Herman Bakker en Jan Hoogstad.

“Kan de maquette voor een deel demontabel zijn, zodat we straks ook nog de begane grond en het souterrain kunnen zien?” Natuurlijk kan dat!!

Zoals meestal beginnen we met het ‘uiteenrafelen’ van het bouwwerk in (veel) onderdelen, die vervolgens stuk voor stuk worden vastgelegd met ons AutoCad-tekenprogramma.

De volgende stap is het uitsnijden van al die onderdelen uit karton. Door meerdere lagen karton op de juiste manier tegen elkaar te lijmen, ontstaat de ‘dieptewerking’ van bijvoorbeeld raam- en deurkozijnen. Andere onderdelen zijn gesneden uit perspex en styreen. De begane grond is hier voorzien van binnenmuren met openingen waar de deuren gemonteerd gaan worden.

Het souterrain (buitenkant ‘natuursteen’ en binnenkant dun perspex om de raamkozijnen te kunnen monteren) staat te drogen. Op de foto rechts is de verdieping op het souterrain gezet om de passing te controleren en is ook het dak aangebracht.

Van platen en stroken mdf maken we vervolgens de ‘omgeving’, waar het souterrain – nu weer even zonder verdieping – wordt ingepast.

Met de lasersnijder is uit karton de toplaag voor de ondergrond gesneden (die later het gazon gaat worden), waarop de plek van groenpartijen en hagen al is ingetekend. Ook de zonnepanelen en de steunen waarop ze bevestigd worden, komen via het tekenprogramma uit de lasersnijder. De volgende stap is dan de montage op de juiste plek op het dak van de villa.

De tuin en de heg zijn niet gemaakt van strooimateriaal – zoals we normaliter doen in Miniworld – maar gecreëerd met spuittechnieken om zo een strakker en zakelijker effect te verkrijgen.

Nog even ingezoomd op een paar fraaie details. De ‘echte’ villa is door Marc Ibelings van Ibelings Van Tilburg Architecten met respect voor het originele ontwerp herontworpen en voorzien van vloerverwarming, PV-panelen, aluminium kozijnen met triple beglazing, een zonneboiler, een warmtepomp en een geregelde ventilatie-installatie.

Voor de foto de verdieping eraf om het nu helemaal ‘ingebouwde’ souterrain met trappen (rechtsboven de keldertrap die nog geplaatst moet worden) en de toerit naar de garage te kunnen laten zien.

Ons modelbouwatelier is erin geslaagd om van dat mooi gerenoveerde origineel een minstens zo mooie maquette te maken, die door de opdrachtgever trots en dankbaar is aanvaard!

Er zijn heel wat uurtjes in gaan zitten, in die 3D-gevels van het gebouw ‘KOINΩNIA’, de thuisbasis van de Rotterdamse Studentenvereniging S.S.R., maar nadat we er met een aantal collega’s de laatste daklijstjes hadden vastgelijmd, de laatste stoepjes van de juiste kleur ‘stoepgrijs’ hadden voorzien en de laatste kwaliteitscontrole hadden uitgevoerd…

…konden we beginnen aan de aflevering en de eerste stap daarvan is het inpakken. Elke 3D-gevel wordt in ‘bellenblaasplastic’ gewikkeld en in een stevige doos verpakt.

Alles op een paar karren, een laatste promotiefoto voor de deur van Miniworld Rotterdam en op naar de Mauritsweg!

Als onderdeel van deze mooie opdracht mocht een maquette in de miniatuurwereld zelf natuurlijk niet ontbreken.

Terwijl de ene collega een geschikte plek opzocht in de miniatuurwereld, maakte een andere een complete maquette van de Sociëteit ‘KOINΩNIA’, het mooie monumentale grachtenpand aan de Mauritsweg in Rotterdam.

We vonden een mooie plek, naast de maquette van het Belasting & Douane Museum – al moest daar eerst een ander, ook heel mooi, gebouwtje voor wijken.

Voor de oplettende kijker is te zien dat we een oude traditie hebben vereeuwigd. In vroeger jaren hadden de dames en heren studenten van de S.S.R. de gewoonte om tijdens een feest (we spreken over ‘de goede, oude tijd’) een oude barrel van een piano uit een raam van de eerste verdieping op straat te gooien, die daarna verdween in de Westersingel. Voor een volgende gelegenheid kocht men dan weer een nieuwe oude piano… Meer info op de nieuwspagina.

Natuurlijk konden we het niet laten om deze vrolijke historische gewoonte (eigenlijk best jammer dat het niet meer kan) in onze miniatuurwereld te laten voortbestaan!

Over dit treintype hebben we al eens eerder bericht: officieel ’Materieel ‘54’, maar wijd en zijd bekend als ‘Hondekop’. Daarvan rijden er een aantal rond in onze miniatuurwereld. Onze treintechnici hebben zich echter opgezadeld met een klus: hoe combineer je twee treinstellen op een zo realiteitsgetrouw mogelijke manier tot één?

Het begint – logisch – onder de kap, want we moeten weten of er een zogenoemde decoder (een belangrijk onderdeel voor de digitale besturing) in een rijtuig aanwezig is.

Aan één van de treinstellen hing nog een mooie holle koppelstang van messing. Deze zijn ooit gemaakt door een collega om onze vloot Hondekoppen te kunnen combineren. De zwarte en rode draad zorgen voor de stroomdoorvoer. De oranje en grijze draad brengen de opdrachten van het treinstel met de decoder naar het treinstel zonder decoder.

Op een van de niet-aangedreven draaistellen komt een extra stroomafname-unit: extra stroomvoering en – net zo belangrijk – extra detectiemogelijkheid.

Op deze foto zijn twee aangedreven draaistellen te zien van twee aan elkaar gekoppelde treinstellen. Uiteraard nemen we meteen de aandrijving mee: wielen, assen en tandwielen krijgen een grondige schoonmaakbeurt met een wattenstaafje met pure alcohol en we vervangen oude, gebarsten of versleten antislipbanden. Met een pincet verwijderen we de aan de assen aangekoekte plukken stof.

Omdat het gecombineerde treinstel ingezet gaat worden op een traject waarin nogal wat hellingen voorkomen, hebben we de aangedreven draaistellen op alle vier de wielen voorzien van antislipbanden.

Om de bedrading zonder problemen van het ene naar het andere treinstel van de combinatie te kunnen leiden, moet er een stukje uit de ‘schortplaat’ worden gevijld. Op de foto is goed te zien hoe de bedrading aan de onderkant van de koppeling is weggewerkt.

Het eindresultaat: twee gekoppelde Hondekoppen. Missie geslaagd!

We hebben het al eens eerder gezegd: het werk aan ons Groot-Brittannië ligt merendeels stil.

Toch kunnen we zo hier en daar nog wel wat verlevendigen, zoals dit moeder-en-kind-duo dat – gelukkig mét helm – ergens tussen de rotsen aan het klimmen is.

Ook wordt er wel doorgewerkt op het gebied van elektronica. Daar zullen we in een volgend bouwverslag weer wat aandacht aan besteden.

Verder moeten we het helaas nog steeds doen met de situatie zoals die al een tijdje is, dus nog maar wat foto’s om uw geheugen een beetje op te frissen!

Mei 2021

Nieuwe tramhalte bij Rotterdam Centraal

Een hele opluchting voor de inwoners van de miniatuurwereld: de vernieuwde tramhalte aan de zijkant van station Rotterdam Centraal is klaar.

Dat mooie roze dak is een gevolg van het invallen van de avond, maar ook overdag en ’s nachts ziet het er fraai uit – zeker met de nieuwe perronverlichting!

Soms moeten we improviseren, want ook tramrails worden vuil en we kunnen door een tekort aan onderdelen de eigenlijke ‘poetstram’ niet inzetten. Gelukkig werkt het feit dat het om een miniatuurwereld gaat in ons voordeel: we laten ‘gewoon’ een NS-loc uit de 1100-serie met een paar poetswagons over het traject rijden.

Die loc kan ook door krappe spoorbogen rijden. De inwoners van Miniworld Rotterdam kijken niet op of om van een treinlocomotief langs hun halte…!

Even verderop, aan de Coolsingel, wordt de laatste hand gelegd aan de plek waar het Rotterdamse Stadhuis komt te staan. Dat heeft in de afgelopen maanden een ‘make-over’ ondergaan, waarover we al berichtten in de Bouwverslagen van januari en februari 2021. Maar niet alleen het interieur van het gebouw is onder handen genomen; ook de buitenkant kreeg een opknapbeurt en daar moet je soms een heleboel voorbereidend werk voor doen!

Eén daarvan: het afplakken van alle geveldelen waarop straks geen verf terecht mag komen. Lastig als er zoveel van die mooie ornamenten op de dakrand staan!

Probleem: de ramen kunnen we niet afplakken… Dus hebben we bedacht dat we er losse stukjes karton (die natuurlijk ook op maat uit de lasersnijder zijn gekomen) in kunnen leggen. Dan moet dat stuk gevel wél plat voor de spuitcabine worden geplaatst, want anders valt alles er weer uit!

Als alle voorzorgsmaatregelen zijn genomen, kan eindelijk de verfspuit worden opgepakt om het hele gebouw een iets lichter grijs uiterlijk te geven.

Het eindresultaat, klaar voor transport terug naar zijn oude plek, vlakbij het Hofplein.

Daar is de ondergrond aangepast en verstevigd. Die volle lijmbussen zijn best handig om wat gewicht in de schaal te leggen en zo de zaak te fixeren.

Als dat is afgehandeld, kunnen we de maquette terugplaatsen. De ‘gaten’ waar straks de bomen in worden geplant, zijn al in het trottoir aangebracht. Ook het fietspad dat tegenwoordig op de Coolsingel ligt, is aanwezig en het trottoir is meer in overeenstemming gebracht met hoe het er tegenwoordig in de ‘echte’ wereld uitziet.

Als het gebouw op zijn plaats staat, is het tijd om de zo zorgvuldig aangebrachte verlichting te gaan testen. Door de herindeling van het interieur zien de wel of niet verlichte ruimtes in het gebouw er nu veel natuurlijker uit.

Het was een hele klus voor onze modelbouwers om de verlichting te programmeren. Net als in het echt gaan op verschillende momenten lichten in werkkamers aan of juist uit, en dat ook nog eens in een ‘dag’- en een ‘nacht’-variant in onze dag/nacht-cyclus van 24 minuten!

Ook de zo markante toren is voorzien van verlichting, zodat de inwoners ook als het donker is in de miniatuurwereld kunnen zien hoe laat het is.

Werkschip ‘Linge’ van De Klerk Werkendam is klaar. Na de tewaterlating en de ‘maiden trip’ is het schip direct ingezet bij de werkzaamheden aan de nieuwe radarmast bij de drie bruggen in de miniatuurwereld. Weer een mooi product van ons modelbouwatelier.

De autolaadkraan op het dek wordt gebruikt om ter afwerking van het bouwproject een hekwerk te plaatsen rondom de voet van een nieuw geplaatste radarmast, die speciaal voor deze scène is nagemaakt van een origineel dat in havens en langs grote rivieren staat.Gelukkig is een inwoner van de miniatuurwereld bereid om aan de kraanmachinist hijsaanwijzingen te geven.

Nog een kort stukje geschiedenis: al in de tweede helft van de negentiende eeuw werden rijs- en zinkwerken uitgevoerd in het Scheur (Zuid-Hollandse Rijndelta). Niet veel later zien we De Klerk opduiken met werken voor de afsluiting van de Zuiderzee en de drooglegging van de IJsselmeerpolders en na de watersnoodramp de Deltawerken.

In de 2e helft van de 20e eeuw is de transformatie naar de constructieve waterbouw gemaakt. In 2003 werd het water als leidraad doorgetrokken naar het land met de komst van het staalconstructiebedrijf. Zo zien we een onderneming die haar blauwe basis heeft doorgevoerd in een grote diversiteit.

Nog even terug naar de Coolsingel. Nadat het opgeknapte Stadhuis was teruggeplaatst, hebben onze modelbouwers meteen ook de omgeving verlevendigd met allerlei scènes (waarvan een enkele de puriteinse kijker misschien de wenkbrauwen doet fronsen…). Hier een paar voorbeelden.

Er zijn altijd wel toeristen bereid om een pikante herinnering aan de Rotterdam-tour mee naar huis te nemen, maar dan moet je je wel realiseren dat direct iemand een toevallig in het Stadhuis aanwezige geestelijke gaat waarschuwen…

Terwijl een medewerker van Miniworlds Plantsoendienst afgevallen bladeren wegblaast, vergapen een paar groepen Japanse toeristen zich aan de beroemde gebakkraam van Richard Visser.

Zo is de omgeving van het Stadhuis een echte ontmoetingsplaats voor de inwoners geworden!

Het werk in het modelbouwatelier gaat zoveel mogelijk ‘gewoon’ door. Hier is een collega bezig met het maken van een model van een watertoren, die stoomlocomotieven van water moet voorzien.

Het origineel staat in Haltingen bij Baden in Zwitserland en – net als bij ons – heeft het alleen nog maar een historische waarde, want stoomlocs rijden er niet meer.

Waar deze watertoren bij Miniworld gaat komen, is nog niet bekend.

We hebben bij Miniworld nog veel bouwpakketten liggen en materialen die ooit geschonken zijn aan de Stichting Meemaken in Miniatuur. Indien mogelijk gebruiken wij dit materiaal voor in onze miniatuurwereld.

Soms gebruiken we dit materiaal om nieuwe- of oude treinbanen mee te verfraaien die herbestemd zullen worden, zoals laatst een baan die naar de Frankenland groep ging.

Samen met de Stichting Meemaken in Miniatuur bekijken wat we wel en niet kunnen gebruiken en gaan aan de slag met materialen. Hoe dan ook proberen we zoveel mogelijk te gebruiken en een nieuwe bestemming te geven!

Het Eurovisie Songfestival heeft ook in de miniatuurwereld zijn sporen nagelaten. Overal waren ze te zien: banners, vlaggen, aanplakborden en andere middelen om duidelijk te maken dat er iets te gebeuren stond.

De inwoners van de stad vonden het prachtig en genoten met volle teugen.

Zoals bij het Depot van Museum Boijmans van Beuningen.

Maar ook in de buurt van het Groothandelsgebouw, en zelfs op het dak daarvan (waar ook wat schapen bleken te lopen).

Andere waren te vinden bij de oude ingang van Diergaarde Blijdorp…

…op het plein voor Hotel New York – al waren er daar ook een paar waaghalzen te zien die wel erg ver gingen in hun festivalroes en de geveltoerist gingen uithangen…

…bij de Delftsche Poort en de Breepleinkerk.

En natuurlijk kon de Euromast als een van Rotterdams iconen niet achterblijven…

…en dat alles voor een bruisend, spetterend en boeiend Eurovisie Songfestival 2021, waar ook de aanwezige inwoners van de miniatuurwereld met volle teugen van genoten!

Even iets heel anders. Het blijft een mooi gezicht, locomotief 4472 van de LNER, de London and North Eastern Railway, beter bekend als de ‘Flying Scotsman’. Hij trekt hier een drietal rijtuigen (‘coaches’ in goed Engels) langs Dent Railway Station. Even verderop trekt de 40610 van British Railways (het origineel stamt uit 1928) een aantal wagons onder zo’n typisch Engelse voetgangersbrug door.

Bij diezelfde brug passeert de 2517 van Great Western Railway met een speciaal voor het vervoer van paarden ingerichte wagon. Die vestigt met een geel plakkaat de aandacht op het Foxhunter Championship, een onderdeel van de jaarlijkse ‘Horse of the Year’ show.

Een mooie actie om aandacht te schenken aan het feit dat de coronamaatregelen langzaamaan worden versoepeld.

We vierden dat met een replica van de lichtreclame die in het najaar van 1945 de Rotterdammers opriep om de wederopbouw voortvarend aan te pakken.

Dit monumentje heeft een permanente plek gekregen in onze miniatuurwereld, bij ons vernieuwde Stadhuis.

Maar naast dit monumentje hebben we er nog veel meer gemaakt, die we allemaal gaan plaatsen bij attracties, musea en evenementen in Rotterdam. Maar ook op openbare plekken.

Zo willen wij de stad inspireren om weer samen ‘aan den slag’ te gaan.

Meer over deze actie op de speciale actiepagina.

U hebt er vast over gelezen: in Eindhoven heeft men een mogelijke oplossing voor de woningnood uitgedacht in de vorm van een huis waarvan de onderdelen zijn geprint met een 3D-printer.

Wij dachten natuurlijk meteen: “Dat kunnen wij ook!” en maakten op basis van de foto’s een ontwerp in ons AutoCad-programma.

Daarop werd onze 3D-printer aangezet om de diverse onderdelen van het huis laagje voor laagje te printen.

In de echte wereld is er sprake van een roulerend bewonerschap. Bij ons mogen de uitverkoren bewoners er gewoon blijven zitten…

Juni 2021

Gemaal Abraham Kroes

Voor een externe opdrachtgeverzijn we druk bezig met het bouwen van een maquette van het Gemaal Abraham Kroes. Het origineel hiervan ligt aan de Schielands Hoge Zeedijk-West aan de Hollandsche IJssel bij Moordrecht.

De maquette in schaal 1:50 komt te staan op de locatie zelf en zal worden gebruikt voor uitleg over de werking van het gemaal. Daarom moet hij demontabel zijn, wat de klus extra ingewikkeld maakt. Voor de basiselementen (vloeren, wanden, dak) hebben we MDF gebruikt.

Binnen in zo’n gemaal staan allerlei machines en pompen en die moeten in een opengewerkt model natuurlijk ook aanwezig zijn. Dat betekent dat onze maquettebouwers aan de slag moesten om op basis van foto’s al die onderdelen na te maken. Dat onze 3D-printer daar aardig druk mee was, is een understatement.

De ruw geprinte onderdelen worden nabewerkt met hand- en elektrisch gereedschap en daarna in de juiste kleuren geschilderd.

Al die losse onderdelen zijn samengevoegd tot fraaie modellen van de diesel- en elektrische pompen die in het gebouw van het gemaal worden geplaatst.

De ‘ruwbouw’ is vrijwel klaar. Nu gaan de bouwers beginnen aan het afwerken van de gevels en de daken en daarna is het aan de ‘landschapsarchitecten’ om het terrein rond het gemaal in te richten naar het voorbeeld.

In het volgende Bouwverslag tonen we het resultaat van dit werk!

In het vorige Bouwverslag staat ons nieuwe model van Werkschip Linge van de Klerk Werkendam afgebeeld met een kraan met een grote metalen bak.

Hier bleek dat wij niet de juiste kraan erop hadden gezet.

Onze waterbouwers zijn van meerdere markten thuis, want er was een hydraulisch uitschuifbare kraan met een ‘gewone’ hijsfunctie nodig. Die staat er nu op!

De actie ‘Aan den Slag, Rotterdammerts!’ is een mooi initiatief om de Rotterdamse horeca- en evenementenbranch weer ‘op gang te trekken’, maar zorgde ook voor heel wat werk op het modelbouwatelier.

Al die lichtreclame-modellen moesten natuurlijk wél worden gebouwd! En dat waren er best veel. In totaal zijn er zo’n 50 gemaakt.

Met veel geduld werd ook deze klus opgepakt. Stuk voor stuk met de hand in elkaar gezet. Van tekst voorzien. Bedekking op het ‘dakje’. Poppetjes geplaatst. Et voilà!

Eenmaal geplaatst waren het aandachttrekkers, zoals hier bij het beeld ‘De Verwoeste Stad’ van Ossip Zadkine.

Ze hebben er alles aan gedaan, de inwoners van Miniworld. Oranje marktkraampjes, vlaggen, wimpels, juichpakken, een compleet (ook de ruiten…) oranje gespoten truck.

Zelfs een paar koeien ontsnapten niet aan de spuitbussen met oranje verf, maar helaas…het Nederlands elftal kwam niet verder dan de kwartfinales van het EK.

Bij het eerstvolgende toernooi dan ook de trailers, de hekken en de paarden maar meespuiten!

Al eerder aangekondigd, maar door de Coronaperikelen vertraagd: de tentoonstelling van de werkstukken die zijn gemaakt tijdens de diverse afleveringen van ‘Klein maar Fijn’, de modelbouwcompetitie van SBS6 die afgelopen winter op tv te zien was.

Dido Geluk, teamleider van ons modelbouwatelier, was een van de twee juryleden, weet u nog?

De pareltjes zijn opgesteld in het restaurant, zodat u ze bij uw bezoek op uw gemak kunt bekijken!

Naast de werkstukken van de deelnemers zijn ook diverse voorwerpen te zien die uit ons modelbouwatelier komen, zoals de ondergrond van de winkelstraat, de ‘vervallen’ villa’s en het kerstdiorama van de Christmas Chronicles II.

De foto’s tonen een selectie van wat er allemaal wordt tentoongesteld – en natuurlijk ontbreekt die van de winnaar niet!

Twee collega’s zijn druk in de weer geweest in het Engeland-deel van ons Groot-Brittannië. Als we 24 uur per dag open zouden zijn, zou het door onze dag/nacht-cyclus van 24 minuten 60 keer nacht worden, en tijdens die donkere periodes moet er natuurlijk ook iets te zien zijn.

In een voortdurende cyclus van programmeren, aansluiten, testen, herprogrammeren, opnieuw aansluiten en opnieuw testen zijn de heren bezig om het effect te bereiken dat ze voor ogen hebben.

Dat je daarvoor regelmatig in de ‘krochten’ van de miniatuurwereld moet zijn, nemen ze maar voor lief.

Zo’n dorpje uit de Neolithische tijd gaat zo, als het donker is, toch veel meer leven?

…en als er opeens een UFO verschijnt boven Stonehenge gaan daar natuurlijk direct de lampen aan!

Deze gebouwtjes hebt u al eens eerder gezien, al hadden ze toen nog onbedekte daken: de onderdelen van Pitlochry Station.

Onze modelbouwers zijn – zoals u hier kunt zien – ook prima dakdekkers, al neemt het rijtje voor rijtje leggen van die ‘leien’ wel een aardige tijd in beslag.

Hier wordt gewerkt aan een actueel item; een model van het Slavernijmonument dat in juni 2013 werd onthuld aan de Lloydkade in stadsdeel Delfshaven.

Het origineel, een ontwerp van Alex da Silva, is 9 meter lang, 4,5 meter hoog en 1,2 meter breed. Het stelt een gestileerd schip voor met daarop figuren die hun vrijheid tegemoet dansen. Eén van hen heeft zijn ketenen al afgeworpen.

Het vormen van die dansers was een heel precies klusje, waarbij een scherp oog en een vaste hand goed van pas kwamen!

Deze collega was niet veroordeeld tot eenzame opsluiting, al lijkt het daar misschien op: op de foto hiernaast kunt u zien dat de achterkant van deze cabine open is.

Het gaat hier om een cabine die bij een zorginstelling is gebruikt om bezoekers te vervoeren naar de etage waar ze moesten zijn en weer terug. Dit om besmettingsgevaar zoveel mogelijk te voorkomen.

De zorginstelling heeft aan de Stichting Meemaken in Miniatuur gevraagd of er iets met het ding te doen was. Een treinbaan paste niet, helaas, maar onze vrijwilligers gaan hem inrichten met bewegende en geluid producerende kermisattracties.

Als hij klaar is gaat hij weer terug naar de zorginstelling om de bewoners wat afleiding te bezorgen en entertainment te bieden.

Hier is een van onze collega’s bezig met het afbouwen van een Märklin-treinbaan die we hebben gebruikt in onze stand op de Modelbouwshow, die op 10 en juli werd gehouden in het Autotron in Rosmalen.

Op die baan konden kinderen hun ‘Rangeerdiploma’ halen, en dat is heel wat jongens én meisjes gelukt!

Op deze manier beantwoordt de Stichting aan een van haar doelstellingen: het behouden en waar mogelijk opnieuw inzetten van modelbouwmateriaal dat aan haar is geschonken.

We hebben daar een heleboel bezoekers kunnen vertellen over het wel (en ook het wee…) van Miniworld. Een aantal was daar al eens geweest, maar vrijwel allemaal hebben ze toegezegd binnenkort weer eens langs te komen in onze miniatuurwereld.

In de week voorafgaand aan de heropening van onze miniatuurwereld (die op 5 juni plaatsvond) moest er nog het nodige worden schoongemaakt, opgeruimd en opgeknapt.

Ook de entree was echt toe aan een opknapbeurt. De verf was helemaal vaal geworden en had alle glans verloren.

Na een eerdere grondige schuurbeurt was het weer nu mooi genoeg om te gaan verven.

Door onze gezamenlijke inspanning ziet ook de entree er weer helemaal ‘op zijn Miniworlds’ uit!

Zeg nou eerlijk: dat groen spat er toch vanaf?!

Juli 2021

Detached Cottage Cotswolds

Zo ziet het eruit in de brochure van een lokale makelaar. Een attractief pand, toch? Na het nodige ‘lijntrekken’ en tekenen in het AutoCad-tekenprogramma zijn alle benodigde onderdelen tot op de millimeter uitgewerkt. De bouw van deze ‘detached cottage’ uit Cotswold kan beginnen!

Met de lasersnijmachine zijn de geveldelen uitgesneden uit platen karton. De ‘gaten’ voor de ramen en deuren zijn natuurlijk meteen ook gemaakt.

De raamkozijnen en -spijlen en de deuren zijn de volgende stap.

Voor het dak, dat bij deze cottage is bedekt met riet in plaats van de leien dakbekking die je vaker ziet in de Cotswolds, is een hoeveelheid ‘pluksel’ gebruikt dat in de gewenste kleur is geschilderd en na drogen op het vaste dak is gelijmd.

Zeg nu zelf: is het geen plaatje geworden?

Hier ziet u onze interpretatie van de bekende Brittannia Bridge, die het vasteland van Wales in het noordwesten verbindt met het eiland Anglesey. Hij ligt in ons Victoriaanse kavel van ons Groot-Brittannië.

Het origineel is tussen 1846 en 1850 gebouwd als een zogenoemde ‘liggerbrug’ door Robert Stephenson, de zoon van George Stephenson die iedereen kent als de uitvinder van de eerste bruikbare stoomlocomotief. De afbeelding hiernaast laat zien hoe die originele brug eruit zag. In 1970 brandde deze brug vrijwel volledig af, nadat spelende kinderen een brandende fakkel op een geteerde vloer in een van de pijlers hadden laten vallen.

Men besloot een nieuwe brug te ontwerpen en daarbij uit te gaan van gebogen ondersteuningen tussen de pijlers, en meteen ook een extra ‘verdieping’ te creëren waarop een enkelbaans weg werd aangelegd. Deze nieuwe brug werd geopend in 1980.

Onze brug is gemaakt van MDF, omdat alleen daarmee de brugdelen sterk genoeg konden worden. Ook laten wij op beide verdiepingen een trein rijden.

Anders dan bij het origineel rijdt en loopt er bij ons van alles en nog wat onder de brug door… Soms moet je improviseren!

Een ander staaltje van de capaciteiten van onze lasersnijmachine: de foto hierboven toont bovenaan een stel ‘spanten’ van de spoorbrug over de Ouseburn Valley. Deze brug ligt tussen Newcastle en Byker in de Newcastle & North Shields railway, een van de zeer vele spoorwegmaatschappijen die Groot-Brittannië heeft gekend.

De oorspronkelijke brug was gemaakt van stenen pijlers met houten (‘laminated timber’) overspanningen en werd geopend in 1839. Een dikke twintig jaar later bleek dat hout toch niet zo’n goede oplossing te zijn en besloot men de brug te herbouwen met ijzeren overspanningen. Deze nieuwe brug werd geopend in 1869 en staat er nog steeds, zoals u rechts kunt zien.

Op de foto hierboven ziet u hoe met die losse ‘bogen’ en kleine tussenstukjes een complete overspanning wordt samengesteld. Op de foto hieronder is de brug op zijn plaats gezet in onze ‘Ouseburn Valley’, waar hij wacht op de volgende verfraaiingsstappen.

Het wordt een Bouwverslag met een nogal Brits karakter, een teken dat de werkzaamheden daar nog steeds doorgaan. In het vorige verslag lieten we al zien dat het uitlichten van de diverse objecten een kunst op zich is. Als de avond valt in de miniatuurwereld, moet er tenslotte ook het nodige te zien blijven, niet?

De foto hierboven toont Cromer Pier met het Pavillion Theater, gelegen bij Norfolk, iets ten noorden van Norwich.

Hiernaast Dover Castle – onze interpretatie daarvan, althans. Zoals u hebt kunnen zien in een van de afleveringen van onze serie ‘Miniworld bezorgt verhalen thuis’ (klik hier), is het originele kasteel zó groot dat het onmogelijk in te passen was. Dus hebben we maar een paar onderdelen van Dover Castle nagebouwd en geplaatst, mét verlichting. Rechtsboven is Stonehenge nog net zichtbaar.

Een paar voorbeelden van hoe verlichting leidt tot verlevendiging: of het nu gaat om een paar straatjes met wat huizen en een steenfabriekje of om het bekende Uffington Horse met maar liefst twee kastelen (waarvan er eentje nog wat meer verlichting moet krijgen), een uitgekiend verlichtingsplan doet wonderen.

Hiernaast een foto van Minack Theatre dat we in het Bouwverslag van maart van dit jaar hebben besproken. Nu ook het podium van voldoende verlichting is voorzien, ligt er voor de inwoners van Miniworld geen hindernis meer om ook ’s avonds van mooie voorstellingen te komen genieten!

Hieronder nog een detailfoto van het steenfabriekje vanuit een andere hoek.

Dit is onze maquette van (een deel van) het appartementen-complex ‘De Compagnie’, waarvan het origineel tussen de Laan op Zuid en de Spoorweghaven in Rotterdam staat. Een mooie maquette, maar een beetje ‘doods’…

Dat vonden wij ook, en dus gingen onze maquettebouwers aan de slag om er wat leven in te brengen. Dat was tenslotte ook en met groot succes gelukt bij ons Stadhuis aan de Coolsingel.

Maquette van zijn plaats gehaald en overgebracht naar het modelbouwatelier. Eerst maar de huidige verlichting demonteren.

De volgende stap is de creatie van een heleboel losse ‘kamertjes’, allemaal aparte doosjes van karton waarin LED-verlichting wordt aangebracht.

Ook zijn er de nodige vellen ‘achtergrondinvulling’ geprint, waarmee de grijze doosjes worden veranderd in kamers en gangen.

Zo ontstaan er allemaal losse compartimenten waarvan de verlichting onafhankelijk van elkaar kan worden aan- en uitgeschakeld. Terwijl van de inpandige fitnessruimte al druk gebruik wordt gemaakt, zien de eerste tests er veelbelovend uit!

Een nieuwe parel in de Schotse kroon nadert zijn voltooiing: het gebouw van het station van Pitlochry, een stadje dat een goede 50 km ten noordwesten van Dundee ligt.

We zijn er al een aardige tijd mee bezig, zoals we in eerdere bouwverslagen lieten zien. Het is dan ook een gebouw dat heel veel ‘tierelantijnen’ heeft, waardoor het bouwen van een maquette een uitermate bewerkelijk proces wordt!

Zo zijn alle dakleien rij voor rij apart ‘gelegd’, en u kunt zien dat dat best een forse hoeveelheid rijen is.

Soms kwam de bouw van Pitlochry Station tijdelijk stil te liggen omdat er andere opdrachten tussendoor kwamen.

We laten even zien waar het station straks een plek krijgt in ons Engeland deel, maar omdat het nog niet helemaal af is, is Pitlochry Station nog niet terug te vinden voor onze bezoekers.

We laten in dit geval de foto’s voor zich spreken.

Augustus 2021

Appartementencomplex De Compagnie

Onze maquette van appartementencomplex ‘De Compagnie’, waarvan het origineel aan de Laakkade in Rotterdam staat, gaat er steeds meer als een ‘echt’ gebouw uitzien.

Door de aangebrachte afscheiding tussen de ‘appartementen’ kan de verlichting bijna per ‘appartement’ worden aan- en uitgezet, net zoals dat in de echte wereld gebeurt.

De verlevendiging beperkt zich niet alleen tot het aanbrengen van individuele verlichting. Al die verschillende appartementen – in ieder geval die welke ‘van buitenaf’ zichtbaar zijn – hebben nu ook een eigen interieur, waarbij we handig gebruik hebben gemaakt van fotomateriaal.

Het ziet er voor de bezoekers een stuk leuker uit, zo, en voor de bewoners van het complex is het een duidelijke verbetering van de kwaliteit van hun leefomgeving!

We hebben al eerder miniaturen gemaakt van schepen van de firma De Klerk in Werkendam. Dit is de volgende in de rij: werkschip ‘Westerschelde’, in het echt 64 meter lang en ruim 15 meter breed. Het schip wordt ingezet als heischip.

Onze ‘Westerschelde’ heeft inmiddels het ruime sop gekozen en is druk bezig met het plaatsen een funderingsbuis…

…werk dat ’s nachts gewoon doorgaat!

Ook werkschip ‘Linge’ uit de vloot van De Klerk blijft dag en nacht bezig met het versterken van de pieren waarop de havenradarmasten staan.

En weer een ander werkschip, de ‘Volkerak’, is bij het Vlaardingse Deltahotel ingezet voor het onderhouden van de oeverbekleding. Hier is het ’s nachts rustig (na enkele klachten van hotelgasten), al blijft de verlichting wel branden uit oogpunt van veiligheid.

De maquette van het Gemaal Abraham Kroes is klaar. Zoals u in het vorige Bouwverslag hebt kunnen lezen, gaat deze maquette op locatie, dus bij het ‘echte’ gemaal, gebruikt worden voor instructiedoeleinden. Daarom moeten diverse onderdelen verwijderd (en weer teruggeplaatst) kunnen worden zonder dat dat beschadigingen oplevert.

We vonden nog een paar tijdens de bouw gemaakte foto’s die we u niet willen onthouden!

Toen het gebouw klaar was, werd de aandacht verlegd naar de omgeving. Die moest een zo natuurgetrouw mogelijke kopie van het origineel worden.

Op deze foto’s is de ‘opengewerkte’ betonnen brug goed te zien. Hier lopen de persleidingen doorheen die het water afvoeren naar de Hollanse IJssel.

Om te laten zien dat het gebouw inderdaad uit losse, verwijderbare onderdelen bestaat, geeft onze maquettebouwer even een demonstratie, om daarna met – terechte – gepaste trots zijn creatie van een afstandje te bekijken.

De foto rechts, van de net geplaatste Shanklin Cliff Lift, stond in het Bouwverslag van maart, met daarbij de opmerking dat onze lift onderaan uitkwam bij de spoorbaan. Onze maquettebouwers wilden het geheel er toch wat logischer uit laten zien.

Het resultaat ziet u op de grote foto’s hierboven en hieronder. Met een mooie brug over de spoorlijn met een trap naar beneden, is het voor de gebruikers van de lift weer een stuk veiliger geworden. De steentjes van de trap zijn gelasered. De steentjes onderaan waren al met de hand gemaakt in gips.

De inwoners van ons Groot-Brittannië kunnen nu zonder gevaar voor lijf en leden gebruik maken van de lift – en meteen iets lekkers kopen in de snackcar van The Rose, waarin een miniversie van onze Teamleidster Horeca de scepter zwaait!

Het valt niet eens zo op, daar in dat hoekje in Leckenzijl, en toch is dat oude logistieke gebouw een prachtig voorbeeld van hoe je van een ‘plastiekerig bouwpakket’ een levensechte maquette kunt maken. Een van de technieken die daarbij een rol spelen is ‘weatheren’. Letterlijk betekent dat ‘verouderen, verweren door weersinvloeden’. De foto rechts toont een close-up van het pand, vlak voordat het op zijn plaats werd gezet.

De foto hierboven toont de voorgevel van het gebouw, gemaakt met de lasersnijder en van een basiskleur voorzien. Rechts een plaatje van het dak, letterlijk vers van de pers, met een olietank en twee schoorstenen.

Met diverse kleuren verf, dunne penseeltjes en een airbrush krijgen deze van fonkelnieuw ‘zink’ gemaakte objecten een levensechte verweerde uitstraling. Ook het dak zelf krijgt een ‘aanslag’ van rommel, grind en mos.

Ook betonnen gevels verweren in de loop van de tijd, zeker als ze ooit van zo’n mooie bruine verflaag zijn voorzien. Glad stucwerk gaat vlekken en scheurtjes vertonen – om van de grafiti maar te zwijgen…

Niet alleen de buitenkant van het gebouw is er een stuk mooier op geworden. Ook binnen kan er een hoop worden gedaan om het geheel een levendiger en levensechter uitstraling te geven. Met kantoren, archiefruimtes, een zaal waar artikelen worden ingepakt en nog meer is ook dit pand een aanwinst voor de miniatuurwereld geworden!

September 2021

Recreatieoord Hoek van Holland

Het is zeker geen statische toestand in de miniatuurwereld – en dan bedoelen we niet het feit dat er treinen en auto’s rondrijden. Er worden voortdurend veranderingen in de ‘scenery’ aangebracht: zo ook in Marendam, een van de eerste onderdelen van Miniworld. Daar wordt over een tijdje het oudste recreatiepark van Nederland, ‘Recreatieoord Hoek van Holland’, vereeuwigd in miniatuur en dus moet er ruimte worden vrijgemaakt. Uiteraard zonder de zaken die níet weg moeten te beschadigen!

Ons park krijgt noodgedwongen een iets andere toegang dan het ‘echte’, want daar hoeven de recreanten niet door een tunneltje om op het terrein te komen.

In het modelbouwatelier wordt tegelijkertijd al gewerkt aan een paar proefmodellen van de vakantiehuisjes op het terrein. Dat doen onze bouwers op basis van foto’s die van de echte huisjes zijn gemaakt.

Op een andere plek in het atelier groeit al een deel van het park: op de bodemplaat verschijnen paden en afgebakende locaties voor de huisjes, de caravans en de andere gebouwen die op het terrein te vinden zijn. Hieronder een ‘sfeerfoto’, puur voor de beeldvorming.

Het Gemaal Abraham Kroes is al eerder in Bouwverslagen aan de orde geweest, maar we willen u een demo van wat er allemaal open kan niet onthouden!

De maquette gaat ‘op locatie’ gebruikt worden om aan bezoekers de werking van het gemaal te kunnen uitleggen. Voor een blik op de diverse componenten moet het dak eraf.

Op de foto hiernaast ziet u nog een keer hoe die onderdelen indertijd uit onze 3D-printer kwamen en hoe het motorhuis op basis van foto’s van het origineel in de juiste kleuren is geschilderd.

Maar we gaan verder met de demo!

Als het dak is verwijderd, worden de platforms met de pompinstallaties zichtbaar. De motorhuizen met de pompschroeven kunnen worden gedemonteerd, waardoor de opgewerkte pompschacht zichtbaar wordt.

Aan de waterkant (de wijsvinder van onze demonstrateur beroert het oppervlak van de Hollandse IJssel…) kan een van de acht filterhuizen worden uitgenomen.

Bij de bouw van een maquette is het al moeilijk genoeg om de buitenkant een natuurgetrouwe kopie van het voorbeeld te laten zijn. Onze bouwers gingen hier nog een stap verder met een net zo mooi nagebouwde binnenkant!

De complexe structuur van Eilean Donan Castle in Schotland is goed te zien in deze fase van de bouw van de maquette, die te zijner tijd een prominente plaats gaat krijgen in het Schotse deel van ons Groot-Brittannië.

Hier een paar detailfoto’s van het bouwproces. Bijvoorbeeld: hoe je een trap in de juiste hoek kunt maken, en wat het resultaat dan is…

… en hoe je daklijsten met kantelen in elkaar zet…

… en hoe je een voorraadje van allerlei onderdeeltjes maakt om later in een van de gebouwen te plaatsen.

Hieronder de maquette op de werkbank. Alle onderdelen blijven zo lang mogelijk los staan, zodat we nog zo goed mogelijk bij elk plekje kunnen komen.

De daken worden gemaakt als ‘dekseltjes’, zodat we in een later stadium nog verlichting en interieurs kunnen aanbrengen.

(Als u goede ogen hebt, ziet u misschien die wel heel vroege bezoekster staan…)

Hiernaast een paar ‘materiaalschetsen’ van het stucwerk en de stenen muren van het kasteel. Dat belooft wat voor het uiteindelijke resultaat!

Hieronder nog een overzichtsfoto.

Op het eerste gezicht ziet u misschien niet direct wat er hier aan de hand is… We kregen het verzoek om een niet alledaagse scène uit te beelden: iemand die na een nachtje stappen zich niet helemaal lekker en fris meer voelde en moest braken ;-).

Maar hoe kwam die persoon erbij? Het ging om iemand die inwoner wilde worden en als locatie bij een billboard geplaatst wilde worden. Maar eigenlijk wilde hij bovenin geplaatst worden, duwend tegen het billboard. Dat kan niet zomaar, omdat billboards vaak betaald zijn door bedrijven.

Wij hadden deze heer dus onderaan het billboard een plek gegeven, duwend tegen de stelling. Maar dat zag er wel een beetje apart uit. En toen kwam de eigenaar van deze inwoner met dit ludieke voorstel.

Tja, maar hoe maak je dat…? Een van onze medewerkers ging aan de slag. Een beetje proberen maar met wat houtlijm, wat verf en wat karton. Et voila!

Even op zijn plaats drukken en dan: missie geslaagd!

Nog een leuk weetje: eerst was het resultaat van het knutselwerk nog een stukje groter. Toen iemand de opmerking maakte dat een normaal persoon zoveel braken niet zou overleven, hebben we de plak maar iets kleiner gemaakt…’

Natuurlijk kun je een maquette van een wooneenheid gewoon neerzetten, maar het is eigenlijk veel leuker – zowel voor de bouwers als voor de bezoekers van de miniatuurwereld – als je er een aantal scènes bij verzint. Worden het eigenlijk allemaal kleine verhaaltjes.

Zo wordt hierboven links een zojuist getrouwd echtpaar ontvangen op het dakterras. De buren hebben meer oog voor hun fraaie verzameling planten.

De foto hiernaast laat het hele gebouw zien. Hieronder hebben we voor een nog beter zicht een aantal van deze dakterrassen apart afgebeeld.

Zo blijkt het gevaarlijk om in zo’n peuterbadje te duiken…

… en kun je best een worstje roosteren in een vuurtje dat je gewoon op het dak hebt aangestoken.

Wie zegt overigens dat je niet aan brommers en fietsen mag knutselen op je eigen dak?

Je kunt natuurlijk ook luidkeels commentaar leven op het geblaf van elkaars honden!

Elke bewoner heeft wel zijn of haar eigen hobby (of beroep)…

… al leidt dat in een enkel geval tot ernstige meningsverschillen op het hierboven gelegen dakterras, maar zoals u hiernaast kunt zien, laten echte modelbaanfanaten zich daar niet door afleiden!

Overigens, op de foto van het peuterbadje was niet te zien waar die duikpoging was gestart. Wel, op de duikplank op het dak erboven, natuurlijk!

Oktober 2021

Recreatieoord Hoek van Holland

Recreatieoord Hoek van Holland in vogelvlucht. Alle vaste objecten zijn afgebouwd en op hun juiste plek gezet, de scenery is helemaal klaar en voor deze ‘luchtfoto’ hebben de bouwers ook de losse objecten zoals de auto’s even geplaatst. Die moeten allemaal ook worden geborgd, voordat de maquette verplaatst kan worden.

Wat op de foto hierboven niet te zien is, ziet u rechts: een warboel (voor de leek) van kabeltjes die ervoor moeten zorgen dat er ook in de recreatiebungalows, in de andere gebouwen en langs de paden lichtjes branden als de nacht valt in de miniatuurwereld.

En dan moet het gevaarte op zijn plaats worden gezet, uiteraard zonder de bestaande objecten te beschadigen. Via een ‘loopbrug’ kan een van de bouwers op de grondplaat gaan staan en de maquette overnemen.

“Je moet er niet aan denken dat je het ding laat vallen…!” Die gedachte schiet beslist even door het hoofd van onze collega, die even later opgelucht kan uitademen als de maquette is neergezet, zonder dat er iets kapot is gegaan…

…en als ook het laatste draadje netjes naar onderen is gewerkt, is de plaatsingsklus geklaard!

Nu gaan de elektronicaspecialisten aan de slag om de ‘ondergrondse’ werkzaamheden uit te voeren, zodat al die lichtjes inderdaad kunnen gaan branden als de nacht valt.

Hieronder nog een paar leuke detailfoto’s die goed laten zien wat onze modelbouwers weer voor elkaar hebben gekregen!

Verpakt in een stevige (maar wel een beetje sombere…) kist begon de maquette van het Gemaal Abraham Kroes aan de reis naar zijn eindbestemming: het echte gemaal aan de Hollandsche IJssel bij Moordrecht.

Eenmaal aangekomen op de Schielands Hoge Zeedijk West werd de maquette uitgepakt en geïnspecteerd.

Al snel volgde zeer tevreden opmerkingen van de mensen die straks met behulp van deze maquette de werking van het gemaal gaan uitleggen.

Een goed einde van een uitdagende opdracht!

Zo begint het vaak: een notitie van een collega bij een trein, één van de vele die in de miniatuurwereld rondrijden.

Dan moet je gaan uitzoeken wat er aan de hand kan zijn met het ding.

Uit elkaar halen maar, en op zoek naar de oorzaak van de storing.

Zo’n stapeltje onderdelen – al dan niet uit de trein afkomstig – maakt je wel eens wat minder blij, ook als je gewoonlijk een enthousiaste techneut bent.

De ‘wachtrij’ van te repararen of te servicen treinen en auto’s wordt er niet kleiner op, gezien de tientallen kilometers die onze voertuigen afleggen!

Dit is een vroege foto van de verlevendiging van de maquette van het appartementencomplex aan de Spoorweghaven, die ook in vorige bouwverslagen al aandacht kreeg. Onze modelbouwers hebben bij dit project hun fantasie de sporen gegeven, wat resulteerde in een gebouw vol verhaaltjes.

De dakterrassen hebben we al laten zien. Nu zijn de ‘balkonscènes’ en de interieurs aan de beurt.

Senioren die van de zon genieten op hun fraaie balkon…

… een jong stelletje dat alleen aandacht heeft voor elkaar…

… Oma die op bezoek komt en meteen de kleine op schoot neemt…

… een oudere dame die haar mening over de zonnebril van haar partner niet onder stoelen of banken steekt…

… en zo hier en daar natuurlijk een gewoon leeg balkon!

Nog een leuke buitenscène met een barbecue, stokbroden die worden bezorgd door een echte bakker, mensen die niet kunnen wachten tot ze kunnen gaan eten, anderen die om de een of andere reden niet willen meedoen en binnen blijven en ook hier een stel dat alleen maar trek heeft in elkaar.

Maar de foto rechts blijft toch een van onze favorieten! Oké, we zijn als modelbaanenthousiasten niet helemaal onbevooroordeeld.

Niet alleen de treinen en de auto’s stoppen er zo nu en dan mee. Van een molen verwachten we dat de wieken draaien (ook in de overdekte miniatuurwereld…) en als ze dat niet doen, moet iemand de oorzaak daarvan proberen te achterhalen.

Dat grote tandwiel, daar zit de wiekas aan vast… Even een schetsje maken…

…dus als ik dit buisje op dat asje van de motor kan bevestigen, kom ik er uiteindelijk wel!

Misschien ziet u niet direct wat deze tekening voorstelt. Wel, het is de plattegrond van de Vesting Brielle, zoals dat stadje er in 1572 uit zag. We hebben de opdracht gekregen om daar een grote maquette van te gaan maken en daar zijn we heel erg blij mee en trots op!

We hebben de vesting (elk van de rode blokjes op de plattegrond stelt een gebouw(tje) voor) ingedeeld in ‘kavels’ en hebben nu de eerste stappen gezet om alle onderdelen van die kavels in te voeren in ons AutoCad-tekenprogramma.

Op de foto hierboven toont de monitor de plattegronden en gevelindelingen van de kavels 11 en 3; als referentie gebruiken we foto’s van de panden in hun huidige verschijning. Wees niet bang: zó gaan we ze in ieder geval niet nabouwen!

Hiernaast staat een ‘proefgeveltje’, een van de eerste probeersels die we hebben gemaakt als ondersteuning van de gesprekken over de opdracht.

Ook het gebouwtje op de foto hieronder, de ‘Hoofdwacht Brielle’, is met dat doel gemaakt.

Deze imposante stoomlocomotief is de ‘City of Bristol’, die van 1939 tot in 1964 passagierstreinen voorttrok door de Engelse dreven (de man op de foto is Harry Whitty, een van de mannen die de meeste uren als machinist op de loc dienst deed).

Ook in onze miniatuurwereld rijdt een ‘City of Bristol’ rond, en die kreeg problemen met de stroomopname. Reden voor onze techneuten om locomotief met bijbehorende wagons onder handen te nemen!

Bij dit model zit de motor in de tender (noemden we vroeger de ‘kolenwagen’…). In het schutbord daarvan zijn twee gaten geboord voor de stroomdraden.

Om problemen bij onderhoud in de toekomst te voorkomen, zijn de draden lekker lang gehouden en met tape gefixeerd in de tenderkap. Ze zijn hier doorgevoerd door het eerste rijtuig.

Op het draaistel van het laatste rijtuig is een printplaatje bevestigd. Daaraan zijn de stroomdraden en de contacten (die tegen de wielen drukken en zo de rijstroom afnemen) gesoldeerd. Als laatste is de kap weer op de tender teruggeplaatst.

Op de foto hieronder de ‘Duchess of Hamilton’, een zuster-locomotief van de ‘City of Bristol’. Ons exemplaar heeft dezelfde typerende ‘Crimson Lake’ kleurstelling (een soort bordeaux-rood).

Ook in onze miniatuurwereld wordt regelmatig aan de weg gewerkt, wat zo nu en dan tot files leidt. Uiteraard moeten deze werkzaamheden zo veilig mogelijk worden uitgevoerd, zowel voor de wegwerkers als voor de verkeersdeelnemers.

Dus moeten er – net als in de echte wereld – rijstroken kunnen worden afgezet en daarvoor hebben we van die mooie, stevige ‘betonblokken’ nodig. Nu zijn er best wel setjes borden en dergelijke te koop, maar het is aardige uitdaging om die zogeheten ‘barriers’ zelf te maken!

Dat was althans de gedachte van twee van onze collega’s, die creatief aan de gang gingen met… polystyreen stroken! Veel leuker en – prettige bijkomstigheid – nog een stuk goedkoper ook.

Die stroken zijn in de gewenste vorm aan elkaar gelijmd en netjes opgedeeld in stukken van de juiste lengte, die vervolgens stuk voor stuk zijn afgezaagd en bijgeschuurd

De helft is in een felle kleur rood geschilderd (de andere helft was al wit…) en nadat de verf was opgedroogd, beschikten we over natuurgetrouwe barriers.

Een mooi voorbeeld van hoe onze modelbouwers met simpele middelen een doel kunnen bereiken!

November 2021

Eilean Donan Castle

Ook in deze geautomatiseerde en zelfs gerobotiseerde tijden is maquettebouw toch nog vaak afhankelijk van dat oude handwerk, zoals hier blijkt uit foto’s van de bouw van Eilean Donan Castle. De foto hierboven laat zien hoe de ‘dakleien’ minutieus in het schuine dak worden gekerfd, zodat ze later de juiste kleur kunnen krijgen. Die hiernaast toont een ‘proefstukje’ van een muur en een trap. Goed genoeg om een definitieve plek te krijgen in de maquette!

De foto hierboven toont een ‘helicopterview’ over het hele kasteel.

Op de overzichtsfoto hierboven is te zien hoe met stukjes polystyreen de binnenmuren van de ‘voorburcht’ gestalte krijgen. Langs de zijkant is dun aluminiumgaas aangbebracht, de basis voor de later met gips te vervaardigen rotsbodem rond het gebouw.

De foto’s rechtsboven en rechts tonen de uittekening van trappen en een stukje van de torenmuur die al realistisch oud is afgewerkt. De rode lijn geeft de hoogte van de rotsbodem aan.

Dat een kasteel niets is zonder een brug waar je overheen moet om binnen te geraken, blijkt ook bij deze Schotse parel: de foto hierboven laat hem zien ‘in de bouwfase’, hieronder staat hij – weliswaar provisorisch - op zijn plek.

Hiernaast nog een overzichtfoto, en hieronder nog een paar. Gewoon, omdat ze zo mooi zijn en laten zien dat de onderdelen van de maquette nog steeds ‘los’ zijn!

We blijven nog even in Engelse sferen.

We hadden al eerder geconstateerd dat er een blauwe zweem hing rond de lampen op in het donker gemaakte foto’s van gebouwen en straten.

Dat speelde overigens niet alleen in het Engelse deel van de miniatuurwereld, maar hier hebben onze bouwers een remedie uitgedokterd.

Na wat experimenteren bleek het aanbrengen van een heel klein beetje (een ‘toefje’) oranje of lichtbruike lampenlak het ei van Columbus.

Hieronder een paar bewijzen.

Dat er bouwmateriaal ligt in ons Groot-Brittannië zijn we wel gewend, maar dit keer was er toch sprake van een bijzondere situatie: er moest worden gewerkt aan de water- en CV-leidingen, onder andere omdat er – weer eens – een lekkage was.

Dus moesten onze bouwers aan de slag om ervoor te zorgen dat de monteurs konden werken zonder dat ze iets aan de miniatuurwereld zouden beschadigen.

Het uiteindelijk resultaat was een beschermende ‘brug’ boven Stonehenge en de omliggende objecten. Waarvoor die nodig was ziet u op de foto hiernaast.

Dat we niet alles kunnen voorkomen, merkten we op een ochtend toen er spontaan een stuk van het plafond naar beneden bleek te zijn gevallen: lekkage had de structuur aangetast (zie de foto’s hieronder). Het gevolg was een beschadigde maquette met de nodige rommel eromheen. We konden het niet laten om er een bordje bij te zetten met de tekst: “Deze lekkageschade 2007-2021 wordt u aangeboden door Gemeente Rotterdam – Stadsontwikkeling en MVGM Vastgoedmanagement. Onze welgemeende excuses”.

Dat er op diverse plekken onderhoud nodig was, blijkt uit de foto van een enigszins aangetast T-stuk. Als onze bouwers een maquette zó kunnen weatheren, worden ze bedolven onder complimenten, maar Moeder Natuur wint het toch van ze!

De werkzaamheden bij de Commandocentrale zijn inmiddels afgerond; de CV doet het weer!

Ook in de miniatuurwereld gaat niet altijd alles van een leien dakje. Een kleine impressie van niet in scène gezette voorvallen.

Een letterlijk stuurloos geworden Scheepvaartkrant-vrachtwagen raakte bijna te water!

‘Te laat komen omdat de brug dicht was’ is hier harde realiteit.

Een SRV-man zijn blijkt hier een gevaarlijk beroep!

Deze foto’s zijn gemaakt door een van onze verkeersleiders. In onze cc, oftewel commandocentrale, komt een melding binnen van rijdend materiaal als er iets niet goed is gegaan. Onze verkeersleiders sporen de ongelukjes op en herstellen deze.

Op de foto hieronder staat geen ongelukje. We vonden hem gewoon erg mooi!

Omdat we op dit moment niet heel veel bouwnieuws hebben (dat we mogen of kunnen laten zien), maken we een uitstapje. We kregen van een collega een serie foto’s van allerlei soms kleine scènes die het waard zijn om ‘belicht’ te worden. Hier staan er een aantal.

December 2021

Klein maar Fijn

Als u – net als wij – een fervent volger bent van het SBS6-programma ‘Klein maar Fijn’, herkent u de fraaie villa op de foto hierboven vast wel. Het was het onderwerp van de hoofdopdracht van de tweede aflevering. De kandidaten moesten elk een van de ruimtes in de villa inrichten en ‘aankleden’ met een verhaal. Die villa was – u raadt het al… - een product van ons modelatelier!

Het skelet van het gebouw was opgebouwd uit MDF-platen. De voorgevel bestond uit losse onderdelen die in meerdere lagen uit de lasersnijder kwamen. Die zijn in de juiste kleuren geschilderd en de voegen zijn volgens de geldende bouwvoorschriften gevoegd, waarna de geveldelen tegen de kale MDF-platen zijn aangelijmd.

Het maken van zo’n raam kost wel een paar uur, en dan te bedenken dat er 10 stuks in de villa moesten worden aangebracht, mét luiken…

Ook de ‘inschuifdozen’ waarin de deelnemers hun creatie moesten maken en aanleveren, kwamen uit Rotterdam. Op de foto hierboven ziet u het eindresultaat van de binnenkant: zeven ruimtes met elk een zijn eigen ‘inschuifdoos’ én een naambordje: van links naar rechts ‘Badkamer’, ‘Zitkamer’ en ‘Slaapkamer’ op de eerste verdieping en ‘Keuken’, ‘Eetkamer’, ‘Hal’ en ‘Bibliotheek’ op de begane grond.

Hieronder nog een foto van de gevelafwerking en daaronder ons jurylid Dido Geluk bij de beoordeling van het eindresultaat.

We waren er vol enthousiasme aan begonnen, zoals we dat elk jaar doen: het opzetten van ons kerstdorp. Dat houdt in: het opzoeken en selecteren van alle onderdelen in de kelder, de hele zwik naar boven transporteren (fijn dat we een stel jonge, stevige stagiairs over de vloer hebben…), dozen open maken en vervolgens gaan kijken wat we waar gaan neerzetten.

De plek waar dat moest gebeuren, was een andere dan vorig jaar: nu hadden we de kinderspeelhoek ervoor uitgekozen. De basis (de ‘sneeuw’ en de rails van de kersttrein) lagen er al snel.

Natuurlijk moesten we van al die gebouwen controleren of ze de zomer goed doorstaan hadden en of alle verlichting nog werkte zoals we dat graag willen.

Het eindresultaat stemde ons weer helemaal tevreden: allerlei leuke scènes in een echte kerstsfeer. Klaar voor de bezoekers!

En toen kwam de tweede lockdown en moesten we de deuren weer sluiten. Jammer van al die moeite, maar gelukkig kunnen we u de foto’s nog laten zien…

Hierboven een detailfoto van een van de gebouwen van het Schotse Eilean Donan Castle. Het dak daarvan moet worden bekleed met zink – maar wat kun je daar bij een maquette voor gebruiken dat ‘op schaal’ realistisch blijft? Wel, aluminium doppen van wijnflessen! Heel dun materiaal, dat met een mesje wordt ingekerfd voor de detaillering. Het gebruik van deze doppen leidt wél tot een keuze: afhankelijk van het consumptiepatroon heb je óf een trage productie óf een minder vaste hand…

De foto rechts geeft een overzicht van het kasteel met de brug en de (met bruin karton aangegeven) rotspartijen in het water. Er was hier nog geen rotsondergrond aangebracht.

Van bovenaf is goed te zien dat zo’n kasteel een heleboel trappen, kantelen, omlopen, torentjes, trapgevels en schuine daken heeft. Ook op deze foto nog geen rotsondergrond, wel is het gaaswerk waarop het gips wordt uitgesmeerd al op zijn plek.

De foto rechts toont het binnenterrein, waarvan een deel straks kale rots wordt; de rest wordt van een strak plaveisel voorzien. Hier is ook al een deel van de gipsen rotsondergrond gemaakt.

De volgende stap: de gevelbekleding. Van dun polystyreen zijn platen gemaakt waarin met de lasersnijder de ‘stenen’ zijn aangebracht.

Het hoofdgebouw heeft een demontabel interieur. Dat is handig voor het aanbrengen van verlichting (denk daarbij aan een paar van die flakkerende haardvuren…) en voor toekomstig onderhoud. Het dak kan er dus af, nu en ook in de toekomst.

De brug is voorzien van een stenen muur met van die karakteristieke ronde delen. Die zijn gemaakt van aluminium van een halve millimeter dik, dat rond een viltstift met de juiste maat is gebogen. Later komen hier nog gelaserde ‘muren’ van polystyreen tegenaan en ook het wegdek wordt op die manier bekleed.

Hieronder een tweetal overzichtsfoto’s van het kasteel; het hoofdgebouw en de brug zijn even verwijderd.

Ook in de miniatuurwereld was de kerst gearriveerd. Op diverse plekken hebben we winterse scènes gemaakt, waarbij de kerstman niet kon ontbreken. Ook een mini-interpretatie van de kerststal (zij het dat het een ‘open huis’-variant was…) kreeg zijn plekje.

Alle kerstmannnen die zich hadden opgegeven voor de kerstspeurtocht en dus een mooie, eenvoudige of juist moeilijke plek hadden gevonden waar ze ‘ontdekt’ konden worden, zijn teleurgesteld terug naar huis gegaan. Geen bezoekers, geen kinderen, geen speurtocht…

Volgend jaar beter, hopen we!

De dag/nacht-cyclus die we in de miniatuurwereld kennen, is nog niet operationeel in ons Groot-Brittannië. Het is natuurlijk de bedoeling dat we ook daar ‘etmalen’ van 24 minuten gaan krijgen en daarom zijn onze bouwers ook hier druk in de weer om in alle gebouwen een zo natuurgetrouw mogelijke verlichting aan te brengen.

Om deze foto’s te kunnen maken, moesten we wel even de verlichting in ons Groot-Brittannië uitschakelen. Dat leverde commentaar op van onze modelbouwers, want die willen maar één ding: verder bouwen!

De komst van de maquette van Recreatieoord Hoek van Holland in de miniatuurwereld betekende dat er ruimte gemaakt moest worden. Daar hebt u in vorige bouwverslagen over kunnen lezen.

Een van de gebouwen die daardoor werden getroffen, was de fabriekshal van Bison.

Die is nu een stukje opgeschoven, nadat onze modelbouwers het complex een opfrisbeurt hadden gegeven.

Ze maakten meteen van de gelegenheid gebruik om te laten zien dat ook mini-werknemers wel eens in de fout gaan…

Een steeds weer terugkerende noodzakelijke bezigheid: het schoonmaken van de miniatuurwereld. Het is al eerder langsgekomen in deze Bouwverslagen en ook nu weer stonden de gereedschappen klaar om te worden ingezet. Een heel klein voordeel in deze nare coronatijden: het kon op een gewone doordeweekse dag, want we waren toch gesloten…

BN’ers (u herkent misschien een TV-persoonlijkheid op de foto rechts) en niet-BN’ers gingen aan de slag om de strijd aan te binden met het stof en de spinrag die zich in de afgelopen maanden op, in en onder de miniatuurwereld hadden genesteld.

De stofzuiger is een probaat hulpmiddel, maar soms moet je je toevlucht nemen tot een kwast!

Het gebeurde natuurlijk wel eens dat een collega moest worden ‘gestut’ omdat hij een niet zo eenvoudig te bereiken plek aan het stofzuigen was…

…maar die dienst kon even later alweer worden ‘terugbetaald’!

Onze stagiair deed zijn opleiding eer aan door van alles en nog wat op de digitale plaat vast te leggen.

Soms moest er een op het oog gevaarlijke manoeuvre worden uitgevoerd om een bepaalde plek te bereiken, maar in het algemeen kon ieder op zijn gemak de werkzaamheden uitvoeren.

Wat is een mooiere plek voor een korte bezinning dan midden in de Maas, naast de ‘Nieuw Amsterdam’ en Hotel New York…?

Als beloning kregen alle mensen die hadden meegeklust een warme lunch aangeboden, die extra lekker smaakte omdat hij was bereid door diezelfde BN’er hierboven!

Daarna fluks weer aan het werk. Ook de stadsbussen verzamelen best wat stof tijdens het rondrijden, dus moet daar ook de stofkwast overheen.

Het lukte niet om de hele miniatuurwereld schoon te krijgen, maar zoals iemand zei: “Nu kun je goed het verschil zien tussen wat we al wél gedaan hebben en wat er nog moet gebeuren!”

Alle bouwverslagen